تا به حال پزشک برای تشخیص دقیق بیماری های ریوی، به شما انجام نمونه برداری از ریه را پیشنهاد داده است؟ این روش، یکی از مهم ترین و مؤثرترین ابزارهای پزشکی برای بررسی علت علائم تنفسی، شناسایی عفونت ها یا حتی تشخیص سرطان ریه است و در نمونه برداری از ریه، بخش کوچکی از بافت ریه برداشته و در آزمایشگاه مورد بررسی دقیق قرار میگیرد تا ماهیت مشکل مشخص شود، دانستن جزئیات این روش، نگرانی بیماران را کاهش داده و به تصمیم گیری آگاهانه کمک میکند، اما دقیقا نمونه برداری از ریه چگونه انجام میشود و چه خطراتی دارد؟
دلایل انجام نمونه برداری از ریه
این نوع بیوپسی زمانی انجام میشود که پزشک برای تشخیص دقیق تر وضعیت ریه ها به بررسی بافتی نیاز دارد و این روش به شناسایی نوع بیماری، مرحله پیشرفت آن و انتخاب بهترین روش درمان کمک میکند، از مهم ترین دلایل انجام نمونه برداری از ریه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تشخیص توده ها و ضایعات مشکوک
زمانی که در تصویربرداری قفسه سینه یا سی تی اسکن، لکه یا تودهای غیرطبیعی در بافت ریه دیده میشود، پزشک برای تشخیص ماهیت آن از نمونه برداری استفاده میکند و این توده ناشی از عفونت، التهاب یا حتی تومور است، با بررسی بافت زیر میکروسکوپ، میتوان به طور دقیق تشخیص داد که ضایعه خوش خیم است یا سرطانی و بر اساس آن، درمان مناسب برنامه ریزی میشود.
بررسی احتمال سرطان ریه
یکی از مهم ترین دلایل انجام نمونه برداری از ریه، تشخیص سرطان در مراحل اولیه است و هنگامی که علائمی مانند سرفه های مداوم، تنگی نفس یا وجود توده مشکوک مشاهده میشود، پزشک از این روش برای شناسایی نوع سلول های سرطانی استفاده میکند و نتایج نمونه برداری مشخص میکند سرطان از چه نوعی است و در چه مرحلهای قرار دارد تا درمان دقیق تری آغاز شود.
شناسایی عفونت های ریوی مزمن یا ناشناخته
در برخی موارد، بیمار دچار عفونت های ریوی میشود که به درمان های معمول پاسخ نمیدهند و نمونه برداری از ریه به پزشک کمک میکند تا عامل دقیق عفونت مانند باکتری، قارچ یا ویروس را شناسایی کند، این کار باعث میشود داروی مناسب با نوع میکروب انتخاب شود و از مصرف بی مورد آنتی بیوتیک ها جلوگیری گردد، تشخیص درست عامل عفونت، به درمان سریعتر و مؤثرتر بیمار منجر میشود.
بررسی بیماری های التهابی ریه
برخی بیماری ها مانند فیبروز ریوی، سارکوئیدوز یا واسکولیت ریه ماهیتی التهابی یا خودایمنی دارند و در این موارد، نمونه برداری از بافت ریه نوع التهاب، میزان آسیب بافتی و مرحله پیشرفت بیماری را نشان میدهد، این اطلاعات برای انتخاب داروهای ضدالتهاب یا سرکوب کننده سیستم ایمنی بسیار حیاتی است و به کنترل بهتر روند بیماری کمک میکند.
ارزیابی تأثیر درمان های دارویی یا پیوند ریه
در بیمارانی که پیوند ریه انجام دادهاند یا تحت درمان های طولانی مدت با داروهای خاص قرار دارند، نمونه برداری به پزشک امکان میدهد تا اثر درمان بر بافت ریه را ارزیابی کند و در موارد پیوند، علائم رد پیوند یا عفونت وجود دارد که تنها با بررسی بافتی قابل تشخیص است و این روش کمک میکند تا مشکلات احتمالی در مراحل اولیه شناسایی و درمان شوند.
بیشتر بخوانید: بیوپسی از کبد چیست؟
جهت دریافت مشاوره از دکتر علی مهدوی فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس بگیریم.
انواع روش های بیوپسی ریه
نمونه برداری از ریه بسته به محل ضایعه، وضعیت بیمار و تشخیص پزشک، به روش های مختلفی انجام میشود، هر روش مزایا، دقت و سطح تهاجم متفاوتی دارد که در ادامه مهم ترین انواع روش های نمونه برداری از ریه را بررسی میکنیم:
نمونه برداری از طریق برونکوسکوپی
در این روش، پزشک از وسیلهای نازک و انعطاف پذیر به نام برونکوسکوپ استفاده میکند که از راه بینی یا دهان وارد نای و سپس به ریه هدایت میشود، دوربین کوچک انتهای آن امکان مشاهده مستقیم داخل مجاری هوایی را فراهم میسازد و در صورت مشاهده ناحیه مشکوک، با ابزار مخصوص از آن نمونه گرفته میشود، این روش بدون نیاز به جراحی و با بیحسی موضعی انجام میگیرد و برای بررسی ضایعات نزدیک به راههای هوایی بسیار مناسب است.
نمونه برداری سوزنی از طریق پوست
در این روش، با هدایت تصویربرداری مانند سیتیاسکن یا فلوروسکوپی، سوزن باریکی از طریق دیواره قفسه سینه وارد ریه میشود تا از ناحیه موردنظر نمونه بافتی گرفته شود و این نوع نمونه برداری برای توده هایی که در بخش های بیرونیتر ریه قرار دارند، کاربرد بیشتری دارد، انجام آن نیاز به دقت بالا دارد تا از آسیب به بافت های اطراف جلوگیری شود و پس از انجام، بیمار برای مدت کوتاهی تحت نظر قرار میگیرد.
نمونه برداری جراحی از ریه
در مواردی که سایر روشها نتوانند نمونه کافی یا دقیق فراهم کنند، پزشک از روش جراحی استفاده میکند و این روش به دو شکل باز یا با کمک لاپاراسکوپ و دوربین مخصوص انجام میشود، در هر دو حالت جراح با ایجاد برش کوچک در قفسه سینه، نمونهای از بافت ریه را خارج میکند و این روش دقت بسیار بالایی دارد اما نیاز به بستری شدن در بیمارستان و بیهوشی عمومی دارد.
نمونه برداری با سوزن نازک
در این روش که نوعی برونکوسکوپی پیشرفته محسوب میشود، از دستگاهی مجهز به سونوگرافی استفاده میشود تا از غدد لنفاوی اطراف مجاری هوایی یا نواحی عمقیتر ریه نمونه گرفته شود و این روش به ویژه در تشخیص گسترش سرطان ریه و بررسی مرحله بیماری کاربرد دارد و بدون نیاز به جراحی انجام میشود.
نمونه برداری ترانس برونکوآلوئولار
این نوع نمونه برداری از طریق برونکوسکوپ انجام میشود، اما برخلاف روش معمول، نمونه از بافت های عمقیتر ریه گرفته میشود و پزشکان از این روش برای تشخیص بیماری های بینابینی ریه، عفونت های عمیق یا بررسی بافت پس از پیوند استفاده میکنند، اگرچه نسبت به سایر روش ها پیچیدهتر است، اما اطلاعات بسیار دقیقی در مورد ساختار درونی ریه ارائه میدهد.
بیشتر بخوانید: علت نمونه برداری از کلیه چیست؟
قبل از انجام نمونه برداری از ریه چه آمادگی هایی لازم است؟
پیش از انجام نمونه برداری از ریه، رعایت مجموعهای از اقدامات و توصیه های پزشکی ضروری است تا ایمنی بیمار حفظ شود و نتیجه نمونه برداری دقیقتر باشد، آماده سازی صحیح خطر عوارضی مانند خونریزی یا مشکلات تنفسی را کاهش میدهد، در ادامه مهم ترین مراحل آمادگی پیش از این اقدام توضیح داده میشود:
- مشاوره اولیه با پزشک متخصص و بررسی سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و بیماری های زمینهای.
- انجام آزمایش های تشخیصی پیش از عمل مانند آزمایش خون، عکس قفسه سینه یا سی تی اسکن برای تعیین محل ضایعه.
- اطلاع پزشک از آلرژی ها یا مشکلات خاص مانند بیماری قلبی، ریوی یا اختلالات انعقادی.
- قطع موقت داروهای رقیق کننده خون مانند آسپرین یا وارفارین طبق دستور پزشک برای کاهش خطر خونریزی.
- ناشتا بودن حدود ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل در صورت استفاده از بیهوشی یا داروهای آرامبخش.
- پوشیدن لباس راحت و بدون زیورآلات در روز نمونه برداری.
- هماهنگی با یک همراه برای بازگشت به منزل پس از عمل، به ویژه اگر بیهوشی انجام شود.
- اطلاع پزشک از بارداری یا مصرف داروهای خاص برای جلوگیری از خطرات.
- انجام تست عملکرد ریه و آزمایش انعقاد خون در صورت توصیه پزشک جهت اطمینان از ایمنی بیمار.
نحوه انجام بیوپسی از ریه
نمونه برداری از ریه بسته به نوع روش انتخابی، محل ضایعه و شرایط بیمار به شیوه های متفاوتی انجام میشود، اما در همه آنها هدف اصلی برداشت بخش کوچکی از بافت ریه برای بررسی آزمایشگاهی است، در ادامه مراحل کلی انجام این فرایند توضیح داده شده است:
آماده سازی بیمار پیش از عمل
پیش از شروع، بیمار روی تخت در موقعیتی مناسب قرار میگیرد و علائم حیاتی از قبیل فشار خون، ضربان قلب و اکسیژن خون کنترل میشود و در بیشتر موارد، آرام بخش یا بیحسی موضعی تزریق میگردد تا بیمار در طول عمل احساس ناراحتی نکند، اگر نمونه برداری جراحی باشد، بیهوشی عمومی انجام میشود.
ضدعفونی و آماده سازی محل نمونه برداری
در روش های سوزنی، ناحیه قفسه سینه با محلول ضدعفونی تمیز شده و ناحیه مورد نظر با بیحسی موضعی بیحس میشود، در روش های درون ریوی مانند برونکوسکوپی، مسیر تنفسی از طریق بینی یا دهان ضدعفونی شده و برونکوسکوپ به آرامی وارد مجاری هوایی میشود.
هدایت دقیق به محل ضایعه
برای اطمینان از دقت نمونه برداری، پزشک از تصاویر زنده سی تی اسکن، فلوروسکوپی یا سونوگرافی استفاده میکند تا سوزن یا برونکوسکوپ دقیقا به محل ضایعه برسد و در روش برونکوسکوپی، دوربین دستگاه تصویر داخل ریه را به صورت مستقیم روی مانیتور نمایش میدهد.
برداشت نمونه بافتی از ریه
زمانی که ابزار نمونه برداری به محل مورد نظر میرسد، قطعه کوچکی از بافت ریه با سوزن مخصوص یا گیره های کوچک گرفته میشود و در برخی موارد، چند نمونه از نقاط مختلف گرفته میشود تا دقت تشخیص افزایش یابد، نمونه های برداشت شده بلافاصله در ظرف مخصوص قرار داده و به آزمایشگاه ارسال میشوند.
پایان عمل
پس از برداشت نمونه، ابزارها به آرامی خارج میشوند و محل ورود سوزن پانسمان میگردد، بیمار برای مدتی حدود چند ساعت تحت نظر قرار میگیرد تا علائمی مانند تنگی نفس، سرفه یا خونریزی احتمالی کنترل شود و در روش های جراحی بیمار نیاز به بستری کوتاه مدت نیز دارد.
ارسال نمونه به آزمایشگاه
نمونه های بافتی توسط پاتولوژیست در آزمایشگاه بررسی میشوند تا وجود سلول های غیرطبیعی، التهاب، عفونت یا نشانه های سرطان مشخص شود و نتیجه طی چند روز تا یک هفته آماده میشود و پزشک معالج بر اساس آن، روند درمان را تعیین میکند.
برای دریافت نوبت نمونه برداری از دکتر علی مهدوی با شماره ۰۹۱۰۸۸۸۱۰۴۱ تماس بگیرید.
خطرات نمونه برداری از ریه
هرچند نمونه برداری از ریه روشی ایمن و رایج در تشخیص بیماری های ریوی است، اما مانند هر اقدام پزشکی دیگر با برخی خطرات و عوارض همراه است و آگاهی از این موارد به بیمار کمک میکند تا با آمادگی بیشتر در این فرایند شرکت کرده و در صورت بروز علائم غیرعادی، سریعتر به پزشک مراجعه کند:
- پس از نمونه برداری، مقدار کمی خون در خلط یا محل ورود سوزن مشاهده میشود؛ در موارد نادر، خونریزی شدید نیاز به مداخله پزشکی دارد.
- ورود هوا به فضای بین ریه و دیواره قفسه سینه که باعث جمع شدن جزئی ریه و احساس تنگی نفس میشود.
- احتمال عفونت بسیار کم است، اما در صورت بروز تب، درد یا سرفه چرکی باید فورا به پزشک اطلاع داده شود.
- تنگی نفس یا افت اکسیژن خون به ویژه در بیماران مبتلا به بیماریهای ریوی شدید که موقتی است.
- احساس درد در قفسه سینه یا گلو که خفیف و گذرا است و با مسکن قابل کنترل است.
- در برخی بیماران حساسیت یا تهوع خفیف ایجاد میشود.
- خس خس سینه یا سرفه موقت به دلیل تحریک مجاری هوایی در روش برونکوسکوپی
- تب خفیف پس از عمل به عنوان واکنش طبیعی بدن به نمونه برداری
- تورم یا کبودی در محل ورود سوزن که خفیف بوده و در چند روز از بین میرود.
تفسیر بیوپسی از ریه
تفسیر نمونه برداری از بافت ریه مرحلهای بسیار مهم در روند تشخیص بیماری های ریوی است و در این مرحله، نمونه بافتی که طی عمل گرفته شده، توسط متخصص پاتولوژی در آزمایشگاه زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا ماهیت سلولها و بافت مشخص گردد، نتیجه بیوپسی اطلاعات دقیقی درباره علت علائم تنفسی و نوع بیماری ارائه میدهد، در ادامه، روند تفسیر و معنای نتایج آن توضیح داده میشود:
| نمونه بافتی | تفسیر و مفهوم | وضعیت |
| وجود سلول های طبیعی با ساختار سالم | بافت ریه بدون تغییرات غیرطبیعی است؛ نشانه سلامت بافتی. | ریه طبیعی یا مشکل خفیف و غیرساختاری. |
| التهاب حاد یا نفوذ سلول های ایمنی و ادم | نشانه واکنش بدن به عفونت یا آسیب حاد بافتی. | عفونت باکتریایی، ویروسی یا واکنش التهابی. |
| التهاب مزمن با فیبروز | التهاب طولانی مدت که منجر به سفتی و کاهش عملکرد بافت شده است. | فیبروز ریوی، سارکوئیدوز، یا بیماری های خودایمنی. |
| وجود سلول های غیرطبیعی یا سرطانی | تغییر در ساختار و هسته سلول ها، رشد بی رویه و غیرقابلکنترل. | سرطان ریه |
| گرانولوم یا تجمع سلول های ایمنی خاص | واکنش ایمنی بدن برای محصور کردن عامل خارجی یا عفونت مزمن. | سل ریوی، سارکوئیدوز یا عفونت قارچی مزمن. |
| نکروز یا مرگ سلولی در بافت | تخریب سلول ها در اثر عفونت یا کمبود اکسیژن. | سل، عفونت قارچی، یا تومورهای پیشرفته. |
| رسوب مواد غیرطبیعی مانند پروتئین یا آهن | تجمع مواد درون بافت به دلیل بیماری متابولیک یا آسیب مزمن. | هموسیدروز، آمیلوئیدوز یا بیماری های مزمن ریوی. |
| وجود قارچ، باکتری یا ویروس در بافت | نشانه عفونت فعال یا مزمن است که باید نوع عامل دقیق شناسایی شود. | عفونت قارچی، باکتریایی یا ویروسی. |
| ضخیم شدن دیواره آلوئول ها و کاهش فضاهای هوایی | کاهش تبادل اکسیژن به دلیل التهاب و فیبروز بافتی. | بیماری بینابینی ریه یا فیبروز پیشرفته. |
| نشانه های رد پیوند در بیماران پیوندی | حضور سلول های ایمنی مهاجم در بافت پیوندی و آسیب ساختاری. | رد حاد یا مزمن پیوند ریه. |
نکات مراقبتی بعد از نمونه برداری از ریه
پس از انجام نمونه برداری از ریه، رعایت مراقبت های پس از عمل اهمیت زیادی دارد تا روند ترمیم بافت و بهبود تنفس بدون عارضه طی شود:
- استراحت کافی در ۲۴ ساعت اول، از انجام فعالیت های سنگین، رانندگی و ورزش خودداری کنید.
- در صورت بروز تنگی نفس، سرفه شدید یا احساس سنگینی در قفسه سینه فورا به پزشک مراجعه کنید.
- در روش های سوزنی، در صورت مشاهده خونریزی، تورم یا قرمزی غیرعادی، باید به مرکز درمانی اطلاع داده شود.
- نتایج بیوپسی طی چند روز آماده میشود؛ حتما برای بررسی آن با پزشک وقت ویزیت تعیین کنید.
- در صورت تجویز آنتی بیوتیک یا مسکن، داروها را در زمان مشخص مصرف کنید و از قطع خودسرانه آنها پرهیز نمایید.
- تا چند روز پس از نمونه برداری از مصرف هرگونه دخانیات خودداری کنید؛ زیرا باعث تحریک ریه و تأخیر در ترمیم میشود.
- نوشیدن آب کافی به بهبود عملکرد ریه و خروج ترشحات کمک میکند.
- در صورت بروز تب بالای ۳۸ درجه یا لرز، احتمال عفونت وجود دارد و باید به پزشک اطلاع داده شود.
- در روزهای اول از غذاهای سبک، کمچرب و سرشار از پروتئین استفاده کنید تا بدن سریعتر ترمیم شود.
- ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از نمونه برداری، مراجعه برای ارزیابی وضعیت ریه و بررسی عکس کنترل ضروری است.
نمونه برداری از ریه چقدر هزینه برای فرد به همراه دارد؟
هزینه نمونه برداری از ریه به نوع روش انجام از قبیل سوزنی، برونکوسکوپی یا جراحی، محل انجام دولتی یا خصوصی، نیاز به بیهوشی، دستمزد پزشک و آزمایشهای پاتولوژی بستگی دارد، در مراکز دولتی با پوشش بیمه، هزینه کمتر است؛ اما در مراکز خصوصی به مراتب بالاتر است و برای برآورد دقیق، باید نوع بیوپسی و شرایط بیمار توسط پزشک مشخص شود.
سوالات متداول
خیر، نمونه برداری از ریه باعث گسترش سرطان نمیشود و این باور اشتباه است، در واقع، بیوپسی روشی ایمن و علمی برای تشخیص زودهنگام سرطان است و هیچ شواهدی مبنی بر انتشار سلول های سرطانی از طریق آن وجود ندارد.
افرادی که دچار اختلالات شدید تنفسی، نارسایی قلبی، مشکلات انعقادی خون، فشار خون کنترل نشده یا عفونت فعال ریوی هستند، نباید نمونه برداری از ریه انجام دهند؛ زیرا خطر خونریزی و عوارض جدی در آنها بالاست.
مدت زمان نمونه برداری از ریه بسته به روش انجام متفاوت است، اما معمولا بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد و زمان آماده سازی و ریکاوری نیز به این مدت اضافه میشود.
در نهایت…
در مجموع، نمونه برداری از ریه روشی دقیق و مؤثر برای تشخیص بسیاری از بیماری های ریوی از جمله سرطان، عفونت و التهاب است، اگرچه نگرانی هایی در مورد عوارض وجود داشته باشد، اما این روش در مراکز مجهز و تحت نظر پزشک متخصص ایمن است و آگاهی از مراحل، آمادگی های لازم و مراقبت های پس از آن، به کاهش استرس و بهبود سریع تر بیمار کمک میکند.