آیا می‌دانید گاهی یک لوله باریک از آسیب جدی به کلیه جلوگیری می‌کند؟ استنت حالب وسیله‌ای انعطاف پذیر است که برای باز نگه داشتن مسیر حالب و کمک به عبور ادرار از کلیه به مثانه استفاده می‌شود و این وسیله در شرایطی مانند انسداد حالب، سنگ کلیه یا پس از برخی اقدامات اورولوژی قرار داده می‌شود و با وجود اهمیت آن در حفظ جریان ادرار، ممکن است علائمی مانند تکرر ادرار، درد پهلو یا احساس ناراحتی ایجاد کند، آشنایی با کاربرد، نحوه قرار دادن و مراقبت های مربوط به استنت حالب به مدیریت بهتر این دوره کمک می‌کند.
علت استفاده از استنت حالب چیست؟
استنت حالب زمانی استفاده می‌شود که مسیر عبور ادرار از کلیه به مثانه دچار انسداد یا تنگی شده باشد، این وسیله با باز نگه داشتن حالب، به تخلیه مناسب ادرار کمک می‌کند و از تجمع ادرار و افزایش فشار داخل کلیه جلوگیری می‌شود و مهم‌ترین دلایل استفاده از استنت حالب عبارت‌اند از:
سنگ کلیه یا حالب
وجود سنگ در کلیه یا حالب مسیر طبیعی خروج ادرار را مسدود می‌کند و باعث درد شدید، تجمع ادرار و فشار روی کلیه می‌شود و در این شرایط، استنت حالب با باز نگه داشتن مسیر، به عبور ادرار کمک می‌کند، گاهی استنت به صورت موقت تا زمان دفع یا خارج کردن سنگ در بدن باقی می‌ماند.
تنگی یا انسداد حالب
تنگی حالب در اثر جراحی، التهاب، آسیب یا برخی بیماری ها ایجاد می‌شود و جریان ادرار را کاهش می‌دهد، قرار دادن استنت مسیر باریک شده را باز نگه می‌دارد و از تجمع ادرار در کلیه جلوگیری می‌کند و مدت باقی ماندن استنت به علت تنگی و نظر پزشک بستگی دارد.
پس از برخی جراحی های اورولوژی
پس از بعضی جراحی های کلیه، حالب یا مجاری ادراری، پزشک برای مدتی استنت قرار می‌دهد و این کار به حفظ جریان مناسب ادرار و کاهش فشار روی محل جراحی کمک می‌کند و فرصت لازم را برای ترمیم بافت ها فراهم می‌سازد، زمان خارج کردن استنت بر اساس نوع جراحی تعیین می‌شود.
عفونت همراه با انسداد ادراری
اگر انسداد مسیر ادرار همزمان با عفونت ایجاد شود، تجمع ادرار وضعیت را جدی‌تر می‌کند، در چنین شرایطی، استنت حالب ممکن است برای ایجاد مسیر خروج ادرار و کاهش فشار داخل کلیه استفاده شود و درمان عفونت نیز با داروهای مناسب و تحت نظر پزشک انجام می‌شود.
فشار توده‌ها روی حالب
برخی توده‌ها در ناحیه لگن یا شکم با فشار آوردن به حالب، مسیر عبور ادرار را تنگ یا مسدود می‌کنند و در این شرایط، استنت به باز ماندن حالب و حفظ جریان ادرار کمک می‌کند و انتخاب این روش به محل و علت انسداد و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
بیشتر بخوانید:» ترومبولیز چیست؟
در چه افرادی از استنت حالب استفاده شود؟
استنت حالب برای افرادی استفاده می‌شود که به هر دلیل مسیر عبور ادرار از کلیه به مثانه دچار انسداد، تنگی یا اختلال شده باشد و مهم‌ترین موارد استفاده عبارت‌اند از:
- افراد مبتلا به سنگ کلیه یا حالب که باعث انسداد مسیر ادرار شده است.
- افراد دچار تنگی یا آسیب حالب که جریان طبیعی ادرار در آن‌ها مختل شده است.
- بیمارانی که انسداد ادراری همراه با عفونت دارند و نیاز به تخلیه مناسب ادرار وجود دارد.
- افرادی که تحت برخی جراحی‌ه ای کلیه یا حالب قرار گرفته‌اند و برای محافظت از مسیر ادرار به استنت نیاز دارند.
- افرادی که توده یا فشار خارجی روی حالب دارند و این فشار مانع عبور طبیعی ادرار شده است.
تشخیص نیاز به استنت و مدت باقی ماندن آن باید بر اساس علت انسداد و شرایط هر بیمار توسط متخصص اورولوژی تعیین شود.
آمادگی های قبل از قرار دادن استنت حالب
قبل از قرار دادن استنت حالب، پزشک شرایط عمومی بیمار و علت انسداد را بررسی می‌کند تا روش مناسب انتخاب شود و مهم‌ترین اقدامات پیش از این کار عبارت‌اند از:
- انجام آزمایش‌های لازم،؛ ممکن است آزمایش خون و ادرار برای بررسی عملکرد کلیه و وجود عفونت درخواست شود.
- بررسی داروهای مصرفی، بیمار باید پزشک را از مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، داروهای مزمن و مکمل‌ها مطلع کند.
- بررسی تصویربرداری، سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا سایر روش‌های تصویربرداری برای تعیین محل انسداد و وضعیت حالب انجام می‌شود.
- ناشتا بودن در صورت بیهوشی، اگر قرار است استنت با بیهوشی یا آرام‌بخشی گذاشته شود، رعایت مدت ناشتایی طبق دستور پزشک ضروری است.
- بررسی و درمان عفونت ادراری، در صورت وجود عفونت، ممکن است ابتدا درمان آن انجام شود یا پزشک اقدامات لازم را برای کنترل عفونت در نظر بگیرد.
بیشتر بخوانید: نفروستومی و مزایای آن
نحوه قرار دادن استنت حالب
قرار دادن استنت حالب معمولا با استفاده از روش اندوسکوپی و تحت بیهوشی عمومی یا موضعی انجام می‌شود، در این روش، پزشک یک ابزار نازک و انعطاف پذیر به نام سیستوسکوپ را از طریق مجرای ادرار به مثانه هدایت می‌کند و سپس، از طریق این ابزار، استنت را در حالب قرار می‌دهد و آن را به گونه‌ای تنظیم می‌کند که یک سر آن در کلیه و سر دیگر در مثانه قرار گیرد.
این کار جریان ادرار را تسهیل می‌کند و انسداد را برطرف می‌سازد، پروسه معمولا کوتاه است و بیمار پس از بهبودی نسبی می‌تواند به فعالیت های روزمره بازگردد.
استنت حالب یا استنت گذاری چه عوارضی را در پی خواهد داشت؟
استنت گذاری نیز مانند هر روش درمان دیگری برخی عوارض خفیف را به همراه خواهد داشت و این عوارض گاهی پس از چند روز به طور کامل از بین می روند، در زیر به چند مورد از عوارض انجام این روش اشاره نموده ایم:
- فرد ممکن است در ادرار خود خون مشاهده کند.
- امکان تکرر ادرار در فرد وجود دارد.
- فرد ممکن است دچار سوزش در هنگام ادرار و یا گرفتگی مثانه شود.
سه مورد بالا عوارض شایع و طبیعی انجام روش استنت گذاری هستند، اما گاهی این روش باعث می شود که فرد برخی عوارض غیر طبیعی و شدید تر را نیز مشاهده کند، در صورت بروز این عوارض پس از انجام استنت حالب بیمار باید به سرعت به پزشک معالج خود مراجعه نماید.
- در صورتی که فرد پس از استنت گذاری دچار سیاهی ادرار و خونریزی بسیار شدید در ادرار خود شود، می بایست آب فراوانی بنوشد، اما اگر با مصرف آب و مایعات نیز این مشکل برطرف نشود، باید به پزشک رجوع نماید.
- در صورتی که فرد دچار تب بسیار بالا و شدید شود.
- چنانچه ادرار فرد بوی بد و نامطبوعی داشته باشد.
- در صورتی که فرد در هر دو طرف شکم خود یا کلیه ها، احساس درد شدید داشته باشد.
- چنانچه ادرار فرد تغییر رنگ دهد و کاملا کدر شود.
- چنانچه فرد پس از انجام استنت حالب درد شدیدی در ناحیه مثانه خود حس کند، و این درد با مصرف مسکن ها نیز برطرف نگردد.
- در صورتی که شخص در حین ادرار سوزش شدیدی را احساس کند، و دفع ادرار برای او دشوار باشد.
نکات مراقبتی بعد از قرار دادن استنت حالب
بعد از قرار دادن استنت حالب، رعایت برخی نکات به کاهش ناراحتی و پیشگیری از عوارض کمک می‌کند و مهم‌ترین مراقبت‌ها عبارت‌اند از:
- نوشیدن آب در طول روز به جریان بهتر ادرار کمک می‌کند، مگر اینکه پزشک محدودیت مایعات تعیین کرده باشد.
- داروهای تجویزشده مانند مسکن یا آنتی‌بیوتیک باید در زمان مشخص و طبق دستور مصرف شوند.
- تا زمان توصیه شده توسط پزشک، بهتر است از ورزش شدید و بلند کردن اجسام سنگین خودداری شود.
- توجه به علائم ادراری، کمی تکرر ادرار، احساس فوریت یا ناراحتی هنگام ادرار ممکن است ایجاد شود و معمولا موقتی است.
- استنت نباید بیشتر از مدت تعیین شده در بدن باقی بماند و زمان خارج کردن یا تعویض آن باید طبق برنامه پزشک انجام شود.
- تب و لرز، درد شدید یا مداوم، کاهش واضح ادرار، خونریزی قابل توجه یا تهوع و استفراغ شدید نیاز به بررسی پزشکی دارد.
استنت حالب چقدر باید در بدن بماند؟
مدت ماندگاری استنت حالب به علت قرار دادن آن و شرایط بیمار بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست و در مواردی مانند سنگ کلیه یا حالب استنت برای چند روز تا چند هفته باقی می‌ماند تا مسیر ادرار باز بماند یا درمان سنگ انجام شود و در برخی بیماران، به ویژه در صورت وجود تنگی یا انسداد حالب، نیاز به ماندگاری طولانی‌تر و تعویض دوره‌ای استنت اس، خارج کردن یا تعویض استنت باید دقیقا در زمان تعیین شده توسط پزشک انجام شود؛ زیرا باقی ماندن طولانی مدت آن خطر رسوب، عفونت، انسداد یا آسیب به حالب را افزایش می‌دهد.
خارج کردن استنت حالب چگونه انجام می‌شود؟
خارج کردن استنت حالب یک روش کوتاه و سرپایی است و نحوه انجام آن به نوع استنت بستگی دارد و اگر استنت دارای نخ خروجی باشد، پزشک با کشیدن آرام نخ، استنت را خارج می‌کند و در صورت نداشتن نخ، معمولا با استفاده از سیستوسکوپ استنت از طریق مجرای ادرار خارج می‌شودُ این کار اغلب با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و زمان زیادی نمی‌برد، پس از خارج کردن استنت، برای مدت کوتاهی سوزش ادرار، تکرر ادرار یا مقدار کمی خون در ادرار ایجاد می‌شود که معمولا برطرف می‌شود.
سوالات متداول
پزشک برای تشخیص این عارضه از آزمایش های گوناگونی استفاده می کند، این آزمایش ها شامل مواردی مثل سی تی اسکن، سونوگرافی، ام آر آی و … می شوند و در صورتی که انسداد حالب ها تشخیص داده شود، روش استنت حالب انجام می گیرد.
بله، سه الی شش ماه بعد از انجام این روش استنت جایگذاری شده باید تعویض شود.
در نهایت…
استنت حالب ابزاری مؤثر برای برطرف کردن انسداد در مجرای ادرار است که به بهبود جریان ادرار از کلیه به مثانه کمک می‌کند و از آسیب به کلیه‌ها جلوگیری می‌کند، این روش به ویژه برای افرادی که دچار مشکلاتی مانند سنگ کلیه، تنگی حالب یا عفونت های شدید هستند مفید است و با مراقبت های مناسب و رعایت توصیه های پزشک، بیماران می‌توانند دوران نقاهت راحت‌تری داشته باشند و به زندگی روزمره خود بازگردند.