گاهی تنگی عروق بدون هشدار جدی، جریان خون را محدود می‌کند و خطر مشکلات قلبی را افزایش می‌دهد، استنت گذاری عروق یکی از روش های درمانی است که با باز نگه داشتن رگ، به بهبود جریان خون کمک می‌کند، اما استنت دقیقا چه زمانی لازم است؟ این روش چگونه انجام می‌شود و دوران بعد از آن چگونه خواهد بود؟ در ادامه، با نحوه انجام استنت گذاری عروق، موارد کاربرد، مزایا و مراقبت های مهم پس از آن آشنا می‌شوید.
هدف از استنت گذاری عروق چیست؟
هدف از استنت گذاری عروق، باز نگه داشتن رگ ها و جلوگیری از انسداد آن‌ها است و این کار با قرار دادن یک توری فلزی درون عروق انجام می‌شود که از تجمع پلاک‌ها جلوگیری می‌کند و عبور خون را تسهیل می‌نماید، استنت ها به خصوص برای بیماران قلبی و کسانی که دچار انسداد در شریان های حیاتی هستند، نجات بخش اند و می‌توانند خطر بروز مشکلاتی نظیر سکته قلبی را کاهش دهند.
انواع استنت های عروقی
استنت‌ها بر اساس جنس، ساختار و نحوه عملکرد به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند و انتخاب نوع استنت به محل تنگی، شدت انسداد، وضعیت رگ و شرایط بیمار بستگی دارد و توسط پزشک تعیین می‌شود.
استنت های فلزی بدون پوشش (BMS)
این نوع استنت از فلز ساخته شده و با قرار گرفتن داخل رگ، آن را باز نگه می‌دارد، استنت های فلزی ساده امروزه در مقایسه با انواع دارویی کمتر استفاده می‌شوند، زیرا احتمال تنگ شدن مجدد رگ در آن‌ها بیشتر است.
استنت های دارویی (DES)
استنت دارویی علاوه بر باز نگه داشتن رگ، مقدار مشخصی دارو را به تدریج آزاد می‌کند و این دارو به کاهش رشد بافت داخل رگ کمک کرده و احتمال تنگی مجدد رگ را نسبت به استنت فلزی ساده کاهش می‌دهد، این نوع استنت در بسیاری از موارد گزینه رایج‌تری است.
استنت های قابل جذب (BVS)
استنت های قابل جذب از موادی ساخته می‌شوند که پس از مدتی در بدن تجزیه و جذب می‌شوند و هدف از طراحی آن‌ها این است که پس از بهبود رگ، جسم دائمی داخل عروق باقی نماند؛ با این‌حال، کاربرد این نوع استنت محدودتر است و انتخاب آن به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.
مراحل استنت گذاری عروق
استنت گذاری عروق از طریق آنژیوپلاستی انجام می‌شود و هدف آن باز کردن رگ تنگ یا مسدود شده و بهبود جریان خون است و مراحل این روش شامل موارد زیر است:
آماده سازی بیمار
ابتدا وضعیت عمومی بیمار، داروهای مصرفی، حساسیت های دارویی و نتایج آزمایش‌ها بررسی می‌شود و سپس بیمار روی تخت مخصوص قرار گرفته و محل ورود کاتتر، معمولا مچ دست یا کشاله ران، با داروی بی‌حسی موضعی بی‌حس می‌شود.
ورود کاتتر به داخل رگ
پزشک یک لوله باریک به نام کاتتر را از طریق رگ وارد بدن می‌کند و آن را به سمت رگ موردنظر هدایت می‌کند و برای مشاهده مسیر عروق، ماده حاجب تزریق شده و تصاویر با کمک دستگاه تصویربرداری گرفته می‌شود.
باز کردن قسمت تنگ شده رگ
پس از شناسایی محل تنگی، یک بالون کوچک از طریق کاتتر به محل موردنظر منتقل می‌شود و با باد شدن بالون، پلاک و بافت تنگ کننده به دیواره رگ فشرده شده و مسیر عبور خون بازتر می‌شود.
قرار دادن استنت
استنت که معمولا به شکل یک توری فلزی ظریف است، روی بالون قرار دارد و با باز شدن بالون، استنت نیز باز شده و در محل تنگی قرار می‌گیرد، پس از خارج شدن بالون، استنت در رگ باقی می‌ماند و به باز نگه داشتن آن کمک می‌کند.
بررسی نهایی و پایان کار
پزشک با تصویربرداری مجدد، میزان باز شدن رگ و جریان مناسب خون را بررسی می‌کند و سپس کاتتر خارج شده و محل ورود آن تحت فشار قرار می‌گیرد یا با روش مناسب بسته می‌شود و پس از آن، بیمار برای مدتی تحت نظر قرار می‌گیرد.
فواید استنت گذاری عروق
استنت‌گذاری عروق یا قرار دادن استنت در شریان‌ها، یک روش درمانی کم‌تهاجمی برای باز کردن عروق باریک یا مسدود شده است که به منظور بهبود جریان خون و کاهش خطر بیماری‌های قلبی انجام می‌شود. در ادامه به فواید اصلی استنت‌گذاری عروق اشاره می‌کنیم:
- استنت گذاری به باز نگه داشتن شریان های باریک یا مسدود شده کمک می‌کند، که باعث بهبود جریان خون به اندام های حیاتی بدن، به ویژه قلب و مغز، می‌شود.
- از آنجایی که استنت گذاری یک روش کم‌تهاجمی است، نیاز به جراحی قلب باز را کاهش می‌دهد و این مسئله برای افرادی که به دلایلی نمی‌توانند تحت جراحی های تهاجمی قرار بگیرند، بسیار مفید است.
- استنت گذاری به کاهش علائمی همچون درد قفسه سینه (آنژین) و تنگی نفس که ناشی از بیماری عروق کرونری هستند، کمک می‌کند.
- در مقایسه با جراحی های تهاجمی، دوره بهبودی در استنت گذاری کوتاه‌تر است و بسیاری از بیماران پس از چند روز می‌توانند به فعالیت های روزمره خود بازگردند.
- با باز نگه داشتن شریان‌ها، خطر وقوع حمله قلبی مجدد کاهش می‌یابد و این روش به خصوص برای بیمارانی که یک بار دچار حمله قلبی شده‌اند، مفید است.
- با بهبود جریان خون به عضله قلب، عملکرد قلب بهبود می‌یابد و احتمال بروز نارسایی قلبی کاهش می‌یابد.
مراقبت‌های پس از استنت گذاری عروق
پس از استنت گذاری عروق، مراقبت های خاصی لازم است تا از موفقیت‌آمیز بودن درمان و کاهش خطرات بعدی اطمینان حاصل شود، در بخش زیر برخی از مهم‌ترین نکات مراقبتی پس از استنت گذاری آورده شده است:
- در برخی موارد پزشک داروهای ضدپلاکت، مانند آسپرین و کلوپیدوگرل، تجویز می‌کند تا بیمار با مصرف آن مانع از لخته شدن خون در استنت شود.
- معمولا پس از استنت‌گذاری، بیماران نیاز به استراحت دارند و باید از فعالیت‌ه ای فیزیکی شدید، حمل بار سنگین و ورزش‌های سنگین پرهیز کنند.
- بعد از استنت گذاری، بیمار باید به طور منظم به پزشک مراجعه کند تا وضعیت عروق و عملکرد استنت ارزیابی شود، در این مراجعات، پزشک آزمایش هایی مانند نوار قلب و اکوکاردیوگرافی تجویز می‌کند.
- رژیم غذایی کم‌چرب و کم کلسترول از انسداد مجدد عروق جلوگیری می‌کند و مصرف میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات و غذاهای سرشار از فیبر برای سلامت عروق توصیه می‌شود.
- سیگار و الکل می‌توانند به عروق و استنت آسیب برسانند و خطر لخته شدن خون را افزایش دهند، ترک این مواد بعد از استنت گذاری ضروری است.
- بیمارانی که دارای بیماری های زمینه‌ای مانند دیابت، فشار خون بالا و کلسترول بالا هستند باید این موارد را کنترل کنند و تنظیم فشار خون و سطح قند خون به طور منظم باعث کاهش خطر مشکلات عروقی می‌شود.
- بیماران باید در صورت بروز علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه و تعریق بیش از حد آن را جدی بگیرند و در صورت بروز این علائم، سریعا به پزشک مراجعه کنند.
عوارض احتمالی استنت گذاری عروق
اگرچه استنت گذاری یک روش مؤثر برای جلوگیری از باریک شدن عروق خونی است، اما برخی موارد استفاده از این روش ممکن است عوارضی را نیز به دنبال داشته باشد:
- در برخی موارد، عروق مجددا تنگ می‌شوند و این روش نتایج چندانی به دنبال نداشته باشد، در این حالت ممکن است تدابیر دیگری برای بیمار در نظر گرفته شود.
- تشکیل لخته خون درون استنت از دیگر عوارض احتمالی این روش است که گروهی از بیماران به آن دچار می‌شوند.
- در موارد نادر، افرادی که اقدام به استنت گذاری عروقی داشته‌اند ممکن است با بروز عفونت یا خونریزی مواجه شوند.
سوالات متداول استنت گذاری عروق
این روش معمولا برای افرادی که به علت انسداد عروق قلبی در معرض خطر بالای سکته هستند، مناسب است.
مصرف داروهای ضد انعقاد خون در این دوره از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ چرا که رعایت این نکته باعث جلوگیری از از لخته شدن خون می‌شود.
استنت های فلزی دائمی‌اند، اما برخی از استنت های جذب شونده ممکن است پس از مدتی از بین بروند.
در نهایت…
متخصصان مجرب در این زمینه، توصیه می‌کنند که بیماران پس از استنت گذاری عروق، توصیه های پزشک و مراقبت های لازم را به دقت رعایت نمایند و به طور منظم برای پیگیری‌های روند بهبود خود به پزشک مراجعه داشته باشند و توجه به این نکته از بروز عوارض احتمالی این روش جلوگیری می‌کند و درصد موفقیت آمیز بودن آن را افزایش می‌دهد، با مشاوره و نظارت دقیق از سوی پزشک، بیماران به نتایج بهتری از این روش درمانی دست می‌یابند.