درمان واریکوسل بدون جراحی؛ واقعا امکان پذیر است؟

درمان بدون جراحی واریکوسل به‌ ویژه برای افرادی که از درد، سنگینی بیضه یا کاهش کیفیت اسپرم رنج می‌برند اما از عمل جراحی هراس دارند، اهمیت زیادی پیدا کرده است، این روش ها با هدف کاهش علائم، بهبود گردش خون و جلوگیری از پیشرفت بیماری انجام می‌شوند و دوران نقاهت بسیار کوتاه تری نسبت به جراحی دارند، تکنیک هایی مثل واریکوسلکتومی با امبولیزاسیون، درمان دارویی و اصلاح سبک زندگی در برخی بیماران مؤثر هستند، اما درمان‌ های غیرجراحی واقعا جایگزین عمل واریکوسل می‌شوند یا فقط علائم را کنترل می‌کنند؟

واریکوسل بدون جراحی درمان می‌شود؟

به‌ طور کلی واریکوسل تنها با جراحی یا امبولیزاسیون به‌ صورت قطعی درمان می‌شود؛ زیرا هیچ روش خانگی یا دارویی رگ‌ های گشاد شده را به حالت طبیعی برنمی‌گرداند، با این حال، درمان های بدون جراحی مانند داروهای ضدالتهاب، آنتی‌ اکسیدان‌ها، پوشیدن بیضه‌ بند، کاهش فعالیت‌ های سنگین و اصلاح سبک زندگی درد، التهاب و فشار روی رگ‌ها را کم کرده و کیفیت اسپرم را تا حدی بهبود می‌دهند؛ اما ریشه بیماری همچنان باقی می‌ماند، بنابراین این روش‌ ها به جای درمان قطعی بیشتر نقش کنترل‌ کننده دارند.

روش های درمان واریکوسل بدون جراحی

درمان‌ های بدون جراحی واریکوسل بیشتر نقش کنترل و کاهش علائم را دارند و نمی‌توانند رگ‌های گشاد شده را از بین ببرند، اما در بسیاری از بیماران باعث کاهش درد و بهبود کیفیت اسپرم می‌شوند، مهم‌ترین روش‌ها عبارت‌اند از:

دارودرمانی

داروها مستقیما رگ‌ های معیوب را درمان نمی‌کنند، اما در دوره‌ های درد یا فعالیت زیاد، به‌ طور مؤثری ناراحتی را کاهش می‌دهند:

داروهای ضدالتهاب و مسکن ها

داروهایی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن با کاهش التهاب و درد ناشی از فشردگی وریدهای گشا شده به بهبود علائم کمک می‌کنند و این داروها ریشه بیماری را درمان نمی‌کنند، اما شدت درد و سنگینی بیضه را در فعالیت روزانه کاهش می‌دهند و استفاده آن‌ها کوتاه مدت است و باید طبق نظر پزشک باشد؛ زیرا مصرف بی‌رویه به معده یا کلیه ها آسیب می‌زند.

آنتی‌ اکسیدان‌ها و مکمل‌ها

آنتی‌ اکسیدان‌ها مانند ویتامین C، ویتامین E، روی، ال‌کارنیتین و کوآنزیم Q10 با کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از اختلال گردش خون در واریکوسل، به بهبود کیفیت اسپرم کمک می‌کنند و این مکمل‌ها مستقیم رگ‌ های خراب را درمان نمی‌کنند، اما در بسیاری از مردان موجب افزایش تحرک، تعداد و کیفیت اسپرم می‌شوند و استفاده مداوم چندماهه نتایج بهتری دارد.

اصلاح سبک زندگی

تغییرات سبک زندگی در واریکوسل نقش حمایتی و کنترل‌ کننده دارند و علائم را کاهش داده، از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و حتی کیفیت اسپرم را بهبود می‌دهند، این روش‌ ها درمان قطعی نیستند اما اثرگذاری قابل توجهی در کاهش درد، التهاب و فشار وریدی دارند:

کاهش وزن

اضافه‌ وزن به خصوص در ناحیه شکم، فشار داخل شکمی را افزایش می‌دهد و این فشار اضافی سبب تشدید گشاد شدگی وریدهای بیضه می‌شود و با کاهش وزن، گردش خون ناحیه تناسلی بهبود یافته و فشار روی وریدهای آسیب‌ دیده کاهش پیدا می‌کند، این موضوع به‌ طور مستقیم واریکوسل را درمان نمی‌کند، اما درد، التهاب و احساس سنگینی را کاهش داده و از بدتر شدن علائم جلوگیری می‌کند.

پرهیز از فعالیت های سنگین

ایستادن طولانی‌ مدت باعث تجمع خون در وریدهای پا و ناحیه تناسلی می‌شود و فشار بیشتری روی رگ‌ های بیضه وارد می‌کند و همچنین فعالیت‌ هایی مثل وزنه‌ برداری سنگین یا زورزدن‌ های مکرر فشار شکمی را بالا می‌برند و شدت واریکوسل را افزایش می‌دهند و کاهش این فعالیت‌ها کمک می‌کند درد کمتر شده و فشار وریدی بهتر کنترل شود.

پرهیز از گرمای زیاد

بیضه‌ها باید در دمایی کمی پایین‌تر از دمای بدن فعالیت کنند و قرار گرفتن مداوم در معرض حرارت بالا مانند سونا، جکوزی، حمام داغ یا قرار دادن لپ‌ تاپ روی ران باعث افزایش دمای بیضه‌ها می‌شود، این افزایش دما گردش خون را مختل کرده و تولید اسپرم را کاهش می‌دهد و در بیماران مبتلا به واریکوسل این موضوع علائم را تشدید کرده و کیفیت اسپرم را پایین می‌آورد.

ورزش ملایم و منظم

ورزش های سبک مانند پیاده‌روی، دوچرخه‌ سواری آرام یا شنا باعث افزایش گردش خون و کاهش احتقان وریدی در بیضه‌ها می‌شوند و این فعالیت ها به کاهش احساس سنگینی و درد کمک می‌کنند، اما ورزش های سنگین، به‌ ویژه وزنه‌برداری، فشار داخل شکمی را افزایش داده و ورم و درد ناشی از واریکوسل را بدتر می‌کنند، انتخاب شدت مناسب ورزش برای کنترل علائم بسیار مؤثر است.

اصلاح تغذیه و کنترل یبوست

یبوست مزمن باعث زورزدن مکرر می‌شود و این موضوع فشار شدیدی به رگ‌های شکم و بیضه وارد می‌کند، مصرف فیبر کافی، میوه، سبزیجات و نوشیدن آب فراوان باعث پیشگیری از یبوست می‌شود و همچنین کاهش مصرف نمک، غذاهای چرب و سنگین التهاب عمومی بدن را کاهش می‌دهد و این تغییرات در مجموع فشار وریدی را کم کرده و علائم واریکوسل را کنترل می‌کنند.

ترک سیگار و الکل

سیگار باعث تنگی عروق، کاهش جریان خون و افزایش استرس اکسیداتیو می‌شود که برای بیضه‌ ها و اسپرم‌ ها بسیار مضر است، الکل نیز با اختلال در گردش خون و تغییرات هورمونی عملکرد بیضه‌ها را تضعیف می‌کند و در فرد مبتلا به واریکوسل، این عوامل وضعیت وریدها را بدتر کرده و کیفیت اسپرم را کاهش می‌دهند، ترک آن‌ها به بهبود علائم و سلامت باروری کمک می‌کند.

بیضه‌ بند حمایتی

بیضه‌ بند باعث بالا نگه‌ داشتن بیضه‌ها و کاهش فشار وریدی می‌شود و به‌ ویژه هنگام ایستادن طولانی یا انجام فعالیت‌ های سنگین، درد و کشش بیضه را کم می‌کند و این وسیله درمان کننده کامل نیست، اما نقش حمایتی مهمی دارد و التهاب و واریکوسل‌ های خفیف را تا حدی کنترل می‌کند، استفاده مکرر می‌تواند از تشدید درد جلوگیری می‌کند.

روش های کم تهاجمی

درمان واریکوسل به صورت کم تهاجمی روش هایی هستند که بدون جراحی باز و برش بزرگ انجام می‌شوند و هدفشان انسداد یا حذف رگ‌ های گشاد شده با حداقل درد و دوران نقاهت است، این روش ها تحت بی‌حسی موضعی یا آرام‌ بخشی خفیف انجام می‌شوند و بیمار همان روز یا روز بعد به فعالیت‌ های روزمره بازمی‌گردد:

امبولیزاسیون واریکوسل

امبولیزاسیون واریکوسل یک روش کم‌ تهاجمی و بدون جراحی باز است که در آن پزشک با وارد کردن یک کاتتر نازک از طریق ورید ران یا گردن، به رگ‌ های معیوب بیضه دسترسی پیدا می‌کند و سپس با استفاده از کویل، چسب یا مواد انسدادی جریان خون در رگ‌ های گشاد شده را مسدود می‌کند تا خون به مسیرهای سالم هدایت شود، این روش بدون برش جراحی انجام می‌شود، درد و دوران نقاهت بسیار کمی دارد و بیمار همان روز به خانه برمی‌گردد، امبولیزاسیون یک روش درمان قطعی و مؤثر برای واریکوسل محسوب می‌شود.

واسکولار

در این روش، با استفاده از میکروسکوپ جراحی و ابزار ظریف، رگ‌ های معیوب بیضه شناسایی و بسته می‌شوند و برخلاف جراحی باز، برش کوچک بوده و آسیب به عروق سالم و ساختارهای اطراف کاهش می‌یابد و خطر عود بسیار پایین است و بهبود سریع بیمار را تضمین می‌کند.

اسکلروتراپی

اسکلروتراپی واریکوسل یک روش کم‌ تهاجمی و بدون جراحی باز است که با هدف انسداد رگ‌ های گشاد شده بیضه انجام می‌شود و در این روش، پزشک با وارد کردن یک کاتتر یا سوزن نازک به ورید آسیب‌ دیده، ماده‌ای به نام اسکلروزانت مانند فوم یا مایع شیمیایی تزریق می‌کند، این ماده باعث سخت شدن دیواره رگ و انسداد جریان خون می‌شود، در نتیجه خون به مسیرهای سالم هدایت می‌گردد و فشار روی وریدهای بیضه کاهش می‌یابد.

مزایا و معایب درمان های غیرجراحی واریکوسل

این روش ها با هدف کاهش علائم، بهبود کیفیت اسپرم و تسهیل زندگی روزمره مناسب هستند، اما هر کدام مزایا و محدودیت های خاص خود را دارند که در ادامه، مزایا و معایب اصلی درمان‌ های غیرجراحی واریکوسل را بررسی می‌کنیم:

مزایا

• برخلاف جراحی باز، نیاز به برش بزرگ و بیهوشی عمومی ندارد.

• بیمار همان روز یا روز بعد به فعالیت‌ های روزمره بازمی‌گردد.

• دارودرمانی، اسکلروتراپی و امبولیزاسیون سنگینی و درد بیضه را کاهش می‌دهند.

• برخی روش‌ها و داروهای مکمل کیفیت اسپرم را بهبود می‌دهند.

• خونریزی، عفونت یا آسیب به بیضه و عروق سالم کمتر رخ می‌دهد.

معایب

• داروها و اصلاح سبک زندگی رگ‌های گشاد را از بین نمی‌برند و فقط علائم را کنترل می‌کنند.

• در برخی روش‌های کم‌تهاجمی، به ویژه اسکلروتراپی، امکان عود واریکوسل وجود دارد.

• واریکوسل‌ های شدید یا درجه ۳ به درمان‌ های غیرجراحی پاسخ کافی نمی‌دهند و نیاز به جراحی یا امبولیزاسیون دارند.

• در روش‌ هایی مثل اسکلروتراپی گاهی لازم است چند جلسه انجام شود تا نتیجه کامل حاصل شود.

• دارودرمانی صرفا علائم را کاهش می‌دهد و تاثیر پایدار بر ساختار رگ ندارد.

بهترین روش درمان غیرجراحی کدام است؟

در بین روش های غیرجراحی واریکوسل، آمبولیزاسیون به‌ عنوان بهترین گزینه شناخته می‌شود و این روش کم‌تهاجمی، با انسداد رگ‌ های گشا دشده، جریان خون را به مسیرهای سالم هدایت می‌کند و در بسیاری از بیماران اثربخشی نزدیک به جراحی باز دارد و مزایای آن شامل درد کمتر، دوران نقاهت کوتاه، بازگشت سریع به فعالیت‌ های روزمره و کاهش احساس سنگینی یا درد بیضه است.

سوالات متداول

در نهایت…

درمان واریکوسل به دو دسته جراحی و غیرجراحی تقسیم می‌شود، روش های غیرجراحی مانند دارودرمانی، اصلاح سبک زندگی و امبولیزاسیون نقش حمایتی یا کم‌ تهاجمی دارند و درد، التهاب و کیفیت اسپرم را بهبود می‌بخشند، با این حال، داروها و تغییر سبک زندگی درمان قطعی نیستند و رگ‌ های گشاد را اصلاح نمی‌کنند، امبولیزاسیون کم‌ تهاجمی‌ترین جایگزین مؤثر جراحی است که دوران نقاهت کوتاه و نتیجه قطعی دارد.