اگه مدتیه با دردهای مبهم بیضه، سنگینی آزاردهنده یا نگرانی درباره تأثیر واریکوسل روی باروری درگیر هستید، احتمالا اسم اسکلروتراپی واریکوسل به گوشتان خورده است، اما نحوه انجام این روش به چه صورت است و چطور بدون برش جراحی رگ های معیوب رو از کار انداخته و علائم رو کم میکند؟ اسکلروتراپی یکی از روش های کم تهاجمی برای درمان واریکوسل است که با تزریق ماده مخصوص داخل رگ آسیب دیده، جریان خون غیرطبیعی رو مسدود میکند و با بیحسی موضعی، بدون بخیه و با دوره نقاهت کوتاه انجام میشود، اما اسکلروتراپی برای همه مناسب است و چه میزان موفقیت دارد؟
اسکلروتراپی واریکوسل چیست؟
اسکلروتراپی یکی از روش های کم تهاجمی و روش غیر جراحی درمان واریکوسل است که بدون برش جراحی انجام میشود، در این روش پزشک با هدایت تصویری معمولا فلوروسکوپی یک لوله باریک را وارد رگ بیضه میکند و سپس مادهای به نام اسکلروزانت داخل رگ های معیوب تزریق میشود، این ماده باعث چسبیدن دیواره رگ، بسته شدن مسیر جریان خون غیرطبیعی و در نهایت از کار افتادن رگ آسیبدیده میشود و به این ترتیب، فشار از روی رگ ها برداشته شده، درد، احساس سنگینی و مشکلات مرتبط با باروری کاهش پیدا میکنند، این روش سریع، بدون بخیه و با دوران نقاهت کوتاه است.
درمان واریکوسل بدون جراحی
مراحل انجام اسکلروتراپی واریکوسل
اسکلروتراپی به صورت سرپایی و تحت هدایت تصویری انجام میشود و روند کلی آن شامل مراحل زیر است:
آماده سازی و بیحسی موضعی
در ابتدا بیمار روی تخت قرار میگیرد و محل ورود کاتتر معمولا کشاله ران به طور کامل ضدعفونی میشود تا خطر عفونت کاهش پیدا کند و سپس بیحسی موضعی تزریق میشود تا بیمار در طول پروسیجر هیچ دردی احساس نکند، این مرحله سریع است و نیاز به بیهوشی عمومی ندارد، به همین دلیل برای افرادی که از جراحی باز میترسند یا شرایط بیهوشی ندارند بسیار مناسب است و بعد از ایجاد بیحسی، پزشک آماده ورود به رگ میشود.
وارد کردن کاتتر به رگ
در این مرحله از درمان واریکوسل پزشک با یک سوزن نازک وارد رگ میشود و سپس یک لوله ظریف به نام کاتتر را داخل رگ هدایت میکند و حرکت کاتتر تحت کنترل و با کمک تصویربرداری لحظهای انجام میشود، این مسیر تا رسیدن به وریدهای بیضه طی میشود و بیمار فقط کمی فشار احساس میکند، چون این روش برش ندارد، آسیب بافتی و درد بعد از عمل بسیار کمتر از جراحی باز است و خطر چسبندگی یا عوارض جراحی کاهش مییابد.
بررسی رگ ها با تزریق ماده حاجب
برای اینکه پزشک ببیند کدام رگ ها دچار جریان خون معکوس یا گشادشدگی شدهاند، ماده حاجب از طریق کاتتر تزریق میشود و این ماده مسیر خون را روی مانیتور به وضوح نشان میدهد، به این ترتیب، رگ های معیوب با دقت شناسایی میشوند و احتمال خطا کاهش مییابد، این مرحله کمک میکند پزشک مطمئن شود که ماده اسکلروزانت در محل درست تزریق خواهد شد.
تزریق ماده اسکلروزانت
در این بخش، ماده مخصوص اسکلروزانت داخل رگ معیوب تزریق میشود، این ماده باعث چسبیدن دیواره رگ، انسداد مسیر خون غیرطبیعی و در نهایت از کار افتادن رگ گشاد شده میشود، خون از مسیرهای سالم عبور میکند و فشار روی بیضه کاهش مییابد و این مرحله بسیار دقیق انجام میشود تا فقط رگ های مشکل دار بسته شوند و نتیجه نهایی کاهش درد، سنگینی و بهبود احتمالی وضعیت باروری است.
خارج کردن کاتتر و پانسمان ساده
بعد از بستن رگ های هدف، پزشک کاتتر را بیرون میآورد و محل ورود سوزن با یک پانسمان کوچک پوشانده میشود، چون برشی وجود ندارد، بخیه هم لازم نیست و بیمار چند دقیقه تحت نظر میماند و سپس مرخص میشود، خونریزی بسیار کم است و نیاز به مراقبت های سخت گیرانه وجود ندارد و تنها توصیه مهم این است که تا یک روز فعالیت ها سبک باشند تا محل ورود رگ تحریک نشود.
برای دریاف نوبت از دکتر علی مهدوی با شماره ۰۹۱۰۸۸۸۱۰۵۱ تماس بگیرید.
چه افرادی کاندیدای مناسب اسکلروتراپی هستند؟
اسکلروتراپی برای همه مناسب نیست و بیشتر برای افرادی توصیه میشود که شرایط زیر را داشته باشند:
- کسانی که دچار درد مداوم، احساس سنگینی، ناراحتی هنگام ایستادن طولانی یا فعالیت هستند و این علائم روی زندگی روزمرهشان اثر گذاشته است، گزینه خوبی برای این روش محسوب میشوند.
- اگر واریکوسل روی کیفیت اسپرم، تعداد یا تحرک آن اثر گذاشته و زوجین دنبال بهبود شرایط باروری هستند، اسکلروتراپی یک گزینه درمانی مناسب است، خصوصا زمانی که جراحی باز برای فرد مناسب نباشد.
- در مواردی که واریکوسل پس از عمل جراحی باز یا میکروسکوپی دوباره برگشته باشد، اسکلروتراپی یک روش کمتهاجمی عالی برای درمان مجدد به حساب میآید.
- افرادی که مشکل انعقاد خون دارند، شرایط پزشکی خاص دارند، یا ترجیح میدهند وارد پروسه جراحی و بیهوشی نشوند، اسکلروتراپی را راحت تر و مناسب تر میدانند.
- در برخی نوجوانانی که واریکوسل باعث کوچک شدن بیضه یا مشکلات واضح شده باشد، این روش گزینهای کمخطر و قابلقبول است، البته فقط با تشخیص پزشک.
- اگر فرد به دنبال روشی بدون بخیه، با درد کم و دوره نقاهت کوتاه باشد، اسکلروتراپی یکی از بهترین انتخابهاست.
بیشتر بخوانید: امبولیزاسیون واریکوسل به چه صورت است؟
مزایای اسکلروتراپی واریکوسل
اسکلروتراپی یکی از سریع ترین و کم تهاجمی ترین روش های درمان واریکوسل است که بدون برش جراحی انجام میشود، اما چه مزایایی دارد و چرا بسیاری از بیماران و پزشکان آن را انتخاب میکنند؟
کم تهاجمی و بدون برش جراحی
در اسکلروتراپی هیچ برش پوستی انجام نمیشود و کل پروسیجر از طریق یک ورود کوچک به رگ صورت میگیرد و همین موضوع باعث میشود بیمار با درد بسیار کمتر، نبود بخیه، عدم ایجاد جای زخم و احتمال عفونت پایین تر روبهرو شود و برخلاف جراحی های باز که چندین لایه بافت برش میخورند، این روش تنها مسیر داخل رگ را هدف میگیرد و به بافت های اطراف آسیبی وارد نمیکند و همین سادگی و کم تهاجمی بودن، تجربه درمان را برای بیمار راحتتر و کماسترستر میکند.
دوره نقاهت بسیار کوتاه
چون در اسکلروتراپی جراحی واقعی و دستکاری بافتی وجود ندارد، بدن نیاز به زمان طولانی برای ترمیم ندارد و بیشتر بیماران تنها یک تا دو روز بعد قادر به انجام کارهای روزمره هستند و درد یا محدودیت حرکت بسیار کمی را تجربه میکنند، این ویژگی برای افرادی که شغل فعال دارند یا نمیخواهند مرخصی طولانی بگیرند ایدهآل است و حتی ورزش های سبک پس از چند روز قابل انجام است، بدون نگرانی از باز شدن بخیه یا تشدید درد.
دقت بالا به کمک تصویربرداری
در این روش پزشک با استفاده از فلوروسکوپی، مسیر رگ ها و محل دقیق نشت خون را لحظه به لحظه میبیند و این هدایت تصویری باعث میشود فقط رگ های معیوب هدف قرار بگیرند و احتمال آسیب به رگ های سالم تقریبا حذف شود، دقت بالای این تکنیک، میزان موفقیت درمان را افزایش میدهد و خطر بازگشت واریکوسل را کاهش میدهد.
مناسب برای واریکوسل عود کرده
در بیمارانی که قبلا جراحی باز یا میکروسکوپی انجام دادهاند و واریکوسل مجددا برگشته، انجام دوباره جراحی دشوارتر است، اما اسکلروتراپی چون از مسیر داخلی رگ انجام میشود، درگیر جای زخم های قبلی یا چسبندگیها نمیشود و درمان دوم را سادهتر و ایمنتر میکند و به همین دلیل یکی از بهترین انتخابها برای کسانی است که درمان قبلیشان نتیجه کامل نداشته و به روشی با ریسک کمتر نیاز دارند.
درد کمتر و نیاز کمتر به مسکن
به دلیل ماهیت کمتهاجمی اسکلروتراپی، پس از انجام آن بافتی برای ترمیم باقی نمیماند و درد به طور قابل توجهی کمتر از جراحی های سنتی است و اغلب بیماران تنها با مسکن های ساده مثل استامینوفن احساس راحتی کامل دارند و نیازی به داروهای قویتر نیست، التهاب، تورم و کبودی هم بسیار خفیف است و ظرف مدت کوتاهی برطرف میشود و این موضوع تجربه بعد از عمل را بسیار آسانتر میکند.
انجام سرپایی و بدون نیاز به بستری
کل فرآیند اسکلروتراپی کمتر از یک ساعت زمان میبرد و بیمار همان روز مرخص میشود، نیازی به بستری شدن در بیمارستان، بیهوشی عمومی یا مراقبت های بعد از جراحی وجود ندارد و همین مسئله علاوه بر صرفه جویی در زمان، هزینه های درمان را نیز کاهش میدهدو بیمار تنها چند ساعت تحت نظر قرار میگیرد و سپس به خانه بازمیگردد.
بیشتر بخوانید: درمان واریکوسل با واسکولار چه مزایای دارد؟
عوارض اسکلروتراپی واریکوسل
هرچند اسکلروتراپی یک روش کم تهاجمی و نسبتا ایمن است، اما مانند هر مداخله پزشکی عوارضی بههمراه دارد و این عوارض خفیف و گذرا هستند، اما آگاهی از آنها برای تصمیم گیری دقیق ضروری است و در ادامه مهم ترین عوارض را به صورت موردی توضیح میدهیم:
- پس از اسکلروتراپی برای یکی دو روز احساس درد یا سنگینی خفیف در بیضه وجود دارد و با مسکن ساده کنترل میشود و سریع برطرف میگردد.
- ورود سوزن باعث کبودی یا حساسیت موقت میشود و این حالت طبیعی است و طی چند روز کاملا از بین میرود و کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول کمک کننده است.
- گاهی بدن نسبت به ماده تزریق شده حساسیت جزئی نشان میدهد؛ مثل سوزش، قرمزی یا گرمی خفیف و این واکنش ها گذرا بوده و بدون نیاز به درمان خاص رفع میشوند.
- در موارد نادر ماده به رگ غیرهدف وارد میشود، هدایت تصویری احتمال این خطا را بسیار کم میکند و آسیبی جدی ایجاد نمیشود.
- گاهی برخی رگ ها به طور کامل بسته نمیشوند و واریکوسل در آینده برمیگردد، احتمال عود کمی بیشتر از جراحی است اما درمان مجدد ساده است.
- به دلیل نبود برش پوستی، خطر عفونت بسیار پایین است و تنها محل ورود سوزن در صورت بیاحتیاطی دچار التهاب میشود که به راحتی قابل کنترل است.
مراقبت های بعد از اسکلروتراپی واریکوسل
بعد از اسکلروتراپی، رعایت چند نکته ساده کمک میکند روند بهبود سریعتر و بدون عارضه پیش برود:
- پس از عمل بهتر است ۲۴ تا ۴۸ ساعت فعالیت های سنگین، ورزش شدید یا بلند کردن اجسام سنگین را محدود کنید تا فشار روی محل ورود کاتتر کاهش یابد و خونریزی یا التهاب ایجاد نشود.
- پوشیدن شورت یا بیضه بند حمایتی در چند روز اول باعث کاهش کشیدگی و درد بیضهها میشود و به تثبیت محل رگ های بسته شده کمک میکند.
- در صورت درد خفیف، میتوان از مسکن های ساده مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد و اغلب درد شدید نیست و ظرف چند روز کاهش مییابد.
- محل ورود سوزن را تمیز و خشک نگه دارید و پانسمان را طبق توصیه پزشک تعویض کنید و از مالش یا تحریک آن خودداری کنید تا التهاب یا عفونت رخ ندهد.
- فعالیت های سبک و روزمره پس از یک یا دو روز بلامانع است و ورزش یا فعالیت های سنگین فقط پس از مشورت با پزشک و گذشت چند روز مجاز هستند.
- ویزیت بعدی و بررسی سونوگرافی برای اطمینان از بسته شدن کامل رگ ها و نبود عود یا عارضه اهمیت دارد و هرگونه درد شدید، تورم یا تب باید فورا به پزشک اطلاع داده شود.
میزان موفقیت درمان واریکوسل با اسکلروتراپی
اسکلروتراپی یکی از روش های کم تهاجمی و موثر درمان واریکوسل است که نتایج قابل قبولی دارد و مطالعات نشان میدهند حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد رگ های هدف پس از تزریق ماده اسکلروزانت به طور کامل بسته میشوند و جریان خون غیرطبیعی متوقف میشود و در نتیجه، درد، سنگینی و ناراحتی بیضه در ۷۰ تا ۸۰ درصد بیماران کاهش مییابد.
در مردانی که مشکل باروری دارند، تعداد و تحرک اسپرم در ۶۰ تا ۷۰ درصد موارد بهتر میشود، با این حال حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بیماران واریکوسل دوباره عود میکند که با درمان مجدد قابل رفع است و اسکلروتراپی ترکیبی از اثربخشی، کمتهاجمی بودن و دوران نقاهت کوتاه است.
هزینه اسکلروتراپی واریکوسل چقدر است؟
هزینه اسکلروتراپی واریکوسل به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان یک عدد ثابت برای آن تعیین کرد، نوع مرکز درمانی، تجربه پزشک، پیچیدگی درمان، تعداد رگ های درگیر و نیاز به داروها یا تست های قبل و بعد از عمل همگی روی هزینه تأثیر میگذارند و درمان در مراکز خصوصی بالاتر از مراکز دولتی است و بیمه بخشی از هزینه ها را پوشش میدهد، همچنین درمان یک طرفه یا دوطرفه بودن واریکوسل و تجهیزات تصویربرداری مورد استفاده هزینه نهایی را تغییر میدهد و به همین دلیل، برای برآورد دقیق بهتر است با مرکز درمانی مورد نظر مشورت شود تا بسته به شرایط بیمار، هزینه واقعی مشخص گردد.
سوالات متداول
دوران نقاهت کوتاه است؛ بیشتر بیماران ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت به فعالیت های سبک روزمره بازمیگردند و درد یا محدودیت حرکتی خفیف است.
با بسته شدن رگ های معیوب، جریان خون غیرطبیعی کاهش مییابد و دمای بیضه متعادل میشود، که در بسیاری مردان باعث بهبود کیفیت اسپرم و افزایش احتمال باروری میشود.
در نهایت…
درمان واریکوسل با اسکلروتراپی یک روش کمتهاجمی، موثر و با دوران نقاهت کوتاه است که بدون برش جراحی انجام میشود و این روش درد و سنگینی بیضه را کاهش میدهد، کیفیت اسپرم را بهبود بخشیده و برای بیماران با واریکوسل عود کرده یا کسانی که نمیخواهند جراحی باز داشته باشند، گزینه مناسبی است و با رعایت مراقبت های بعد از عمل، خطر عوارض کم و نتایج رضایت بخش حاصل میشود.