آمبولیزاسیون فیبروم رحم روشی است که در آن با مسدود کردن رگ های تغذیه کننده، رشد فیبروم متوقف شده و اندازه آن به مرور کاهش مییابد، این کار با تزریق ذرات ریز به درون عروق انجام میشود و به همین دلیل فیبروم خون رسانی خود را از دست میدهد و بسیاری از زنان پس از انجام این درمان، کاهش علائم آزاردهندهای مثل خونریزی شدید یا درد لگنی را تجربه میکنند، اما پرسش مهم اینجاست آیا این روش برای همه زنان مبتلا به فیبروم مناسب استباشد، یا لازم است تنها در شرایط خاص به کار گرفته شود؟
علت انجام آمبولیزاسیون فیبروم رحم
این روش از درمان فیبروم رحم به منظور کاهش اندازه فیبرومها و تسکین علائم آنها انجام میشود و در این روش، جریان خون به فیبروم ها با استفاده از مواد مخصوص مسدود میشود که باعث کوچک شدن فیبروم رحم و کاهش علائمی مانند درد، خونریزی شدید و فشار بر اندامهای مجاور میگردد.
کاهش خونریزی شدید
فیبروم ها باعث خونریزی شدید قاعدگی میشوند که در برخی بیماران به کم خونی منجر میشود، آمبولیزاسیون باعث کاهش جریان خون به فیبروم ها و در نتیجه کاهش خونریزی میشود.
کاهش اندازه فیبروم
این روش با مسدود کردن عروق خونی که فیبروم ها از آن تغذیه میکنند، باعث میشود که فیبرومها کوچک تر شوند و علائم ناشی از فشار روی اندام های دیگر کاهش یابد.
بهبود درد و فشار لگنی
فیبروم ها باعث درد مزمن و فشار بر روی مثانه یا روده میشوند و با کاهش اندازه فیبروم، این علائم تسکین پیدا میکنند.
آمادگی های قبل از آمبولیزاسیون فیبروم رحم
قبل از انجام آمبولیزاسیون فیبروم رحم، لازم است که بیمار یک سری آمادگی ها و اقدامات را رعایت کند تا عمل به بهترین نحو انجام شود، این آمادگی ها شامل موارد زیر است:
✅ بیمار باید با پزشک خود مشورت کند و اطلاعات دقیقی درباره تاریخچه پزشکی، علائم و وضعیت کلی سلامت خود ارائه دهد، پزشک آزمایش ها و تصویربرداری هایی مانند MRI یا سونوگرافی را درخواست میکند تا اندازه و موقعیت دقیق فیبروم ها را مشخص کند.
✅ در صورت مصرف داروهای رقیق کننده خون یا داروهای خاص دیگر، پزشک توصیه میکند که مصرف این داروها قبل از عمل متوقف شود و این کار به جلوگیری از مشکلات خونریزی در طول و پس از آمبولیزاسیون کمک میکند.
✅ معمولا توصیه میشود که بیمار حداقل ۶ تا ۸ ساعت قبل از انجام آمبولیزاسیون ناشتا باشد، این شامل خودداری از خوردن و نوشیدن میشود.
✅ مصرف سیگار و الکل بر بهبودی و نتایج عمل تأثیر میگذارد، بنابراین بهتر است که چند هفته قبل از عمل، مصرف آنها را متوقف کنید.
✅ بهتر است که بعد از عمل کسی شما را همراهی کند، زیرا پس از آمبولیزاسیون در برخی موارد دچار ضعف یا سرگیجه میشوید و نیاز به کمک خواهید داشت.
نحوه انجام آمبولیزاسیون فیبروم رحم
نحوه انجام آمبولیزاسیون فیبروم رحم به این صورت است:
ورود از راه شریان
در ابتدای کار، بیمار بیحسی موضعی دریافت میکند تا ناحیه ورود بدون درد باشد و سپس پزشک با ایجاد برشی کوچک در کشاله ران یا گاهی مچ دست، به شریان اصلی دسترسی پیدا میکند، این مسیر نقطه شروع برای هدایت ابزارها به سمت رحم است و با حداقل تهاجم انجام میشود.
هدایت کاتتر
یک لوله باریک و انعطاف پذیر به نام کاتتر وارد عروق میشود و پزشک با استفاده از دستگاه تصویربرداری زنده یا همان فلوروسکوپی مسیر حرکت کاتتر را روی مانیتور دنبال میکند و هدف این است که کاتتر به دقت به شریان های رحم برسد، بدون اینکه به بافت ها یا رگ های دیگر آسیبی وارد شود.
انسداد رگ های تغذیه کننده فیبروم
پس از یافتن محل دقیق شریان هایی که فیبروم را تغذیه میکنند، ذرات ریز و ویژهای از طریق کاتتر تزریق میشوند که این ذرات در رگ ها گیر کرده و جریان خون به فیبروم را متوقف میکنند، با قطع تغذیه خونی، فیبروم به مرور ضعیف میشود و دیگر امکان رشد ندارد.
کاهش تدریجی فیبروم
وقتی خونرسانی متوقف شد، بافت فیبروم دچار کمبود اکسیژن میشود و به مرور کوچک میگردد، این روند طی هفته ها و ماه ها ادامه مییابد و بیمار در نتیجه شاهد کاهش علائم آزاردهندهای مانند خونریزی شدید قاعدگی، فشار لگنی یا درد خواهد بود و کیفیت زندگی بهبود پیدا میکند.
پایان و مراقبت پس از عمل
پس از اتمام تزریق، کاتتر خارج شده و محل ورود بسته میشود و معمولا بیمار یک شب در بیمارستان میماند، در چند روز اول، گرفتگی رحمی و درد خفیف تا متوسط رخ میدهد که با دارو کنترل میشود، توصیه های پس از عمل شامل استراحت نسبی، مصرف مایعات و پرهیز از فعالیت سنگین است.
مزایای آمبولیزاسیون فیبروم رحم
برخی از مهم ترین مزایای این روش شامل موارد زیر است:
✨ کم تهاجمی بودن
✨ یک روش غیرجراحی
✨ دوره نقاهت کوتاه
✨ کاهش علائم فیبروم
✨ کاهش خطر عود فیبرومها
✨ قابل انجام برای چندین فیبروم
مقایسه روش آمبولیزاسیون فیبروم رحم با سایر روش ها
در زیر یک جدول مقایسهای بین آمبولیزاسیون فیبروم رحم، هیسترکتومی و میومکتومی ارائه شده است:
| ویژگی | امبولیزاسیون فیبروم رحم | هیسترکتومی | میومکتومی |
| نوع مداخله | از طریق انسداد عروق با ذرات ریز | جراحی برای برداشتن کامل رحم | جراحی برای برداشتن فیبرومها و حفظ رحم |
| حفظ رحم | بله | خیر | بله |
| حفظ باروری | بسته به شرایط بیمار حفظ می شود. | خیر باروری کاملا از بین میرود. | بله، امکان بارداری وجود دارد. |
| مدت بستری | کوتاه ۱–۲ روز | طولانیتر ۳–۵ روز یا بیشتر | متوسط ۲–۴ روز |
| دوره نقاهت | سریعتر بین چند روز تا ۲ هفته | طولانیتر ۴–۶ هفته | متوسط ۲–۴ هفته |
| میزان تهاجم | کم، بدون برش بزرگ جراحی | بالا، با برش جراحی | متوسط، بسته به نوع جراحی باز یا لاپاراسکوپی |
| عوارض احتمالی | درد و گرفتگی رحمی، احتمال عفونت یا خونریزی خفیف | خونریزی شدید، عفونت، عوارض بیهوشی | خونریزی، عفونت، چسبندگی رحمی |
| موارد استفاده اصلی | کوچک کردن فیبرومها و کنترل علائم | درمان قطعی در فیبروم های شدید یا عودکننده | حذف فیبروم ها در زنان مایل به حفظ باروری |
| بازگشت فیبروم | ممکن است در برخی موارد | خیر به دلیل برداشتن کامل رحم | احتمال عود وجود دارد. |
| تأثیر بر علائم | بهبود چشمگیر در خونریزی و درد | از بین رفتن کامل علائم | کاهش یا رفع علائم، اما بسته به تعداد و محل فیبرومها |
کاندیدای مناسب آمبولیزاسیون فیبروم رحم
کاندیدای مناسب برای آمبولیزاسیون فیبروم رحم زنانی هستند که با مشکلات و علائم ناشی از فیبروم های رحمی مواجه هستند و به دنبال یک روش کم تهاجمی برای درمان آن هستند، در زیر ویژگی ها و شرایطی که یک خانم را به کاندیدای مناسب برای این روش تبدیل میکند، آورده شده است:
✅ وجود علائم ناشی از فیبروم ها
✅ عدم تمایل به جراحی باز
✅ عدم برنامه ریزی فوری برای بارداری
✅ فیبروم های متعدد یا بزرگ
✅ عدم پاسخ به درمان های دارویی
✅ زنانی که در سن پیش از یائسگی قرار دارند.
✅ زنانی که خطرات جراحی برایشان بالاست.
در نهایت، تصمیم برای انجام آمبولیزاسیون فیبروم رحم باید پس از مشاوره کامل با پزشک و بررسی تمامی گزینه های درمانی اتخاذ شود.
آیا آمبولیزاسیون فیبروم رحم عوارض دارد؟
آمبولیزاسیون فیبروم رحم به عنوان یک روش کم تهاجمی و مؤثر شناخته میشود اما با برخی عوارض همراه است، این عوارض نادر و قابل کنترل هستند، اما آگاهی از آن ها برای بیماران ضروری است و برخی از عوارض احتمالی:
⚠️ درد پس از عمل
⚠️ سندرم پس از آمبولیزاسیون شامل علائمی مانند تب خفیف، تهوع، خستگی و درد لگن
⚠️ عفونت
⚠️ واکنش آلرژیک به ماده حاجب
سوالات متداول آمبولیزاسیون فیبروم رحم
اکثر بیماران پس از 2 تا 3 روز به فعالیت های روزمره و کار خود بازمیگردند. فعالیت های سنگین باید تا زمانی که پزشک اجازه دهد، به تعویق بیفتد.
آمبولیزاسیون یک روش ایمن با خطرات کم است. مانند هر عمل پزشکی عوارض نادری رخ میدهد، اما معمولاً این روش به خوبی تحمل میشود و بسیار کم خطرتر از جراحی های باز است.
بیشتر انواع فیبروم ها را میتوان با این روش درمان کرد، اما تصمیم نهایی بر اساس اندازه، تعداد و محل فیبروم ها و وضعیت سلامت عمومی بیمار توسط پزشک اتخاذ میشود.
در نهایت…
آمبولیزاسیون فیبروم رحم جایگزین مناسبی برای جراحی های بزرگ و پرخطر فیبروم رحم است. این روش به زنانی که از علائم فیبروم ها رنج میبرند، کمک میکند تا بهبودی سریع تری داشته باشند. هرچند این روش دارای مزایای بسیاری است، اما مشاوره با پزشک و بررسی کامل شرایط فردی بسیار ضروری است تا اطمینان حاصل شود که این درمان برای هر فرد مناسب است.