آیا تا به حال با احساس درد یا سوزش هنگام ادرار یا فشار در ناحیه لگن مواجه شدهاید؟ این علائم نشانهای از التهاب پروستات باشند؛ مشکلی رایج در میان مردان که میتواند کیفیت زندگی را به طور چشمگیری تحتتأثیر قرار دهد، التهاب پروستات به دلایل مختلفی از جمله عفونتهای باکتریایی یا عوامل ناشناخته بروز میکند و با علائمی چون تکرر ادرار، درد لگن و اختلالات جنسی همراه است، اما راه تشخیص دقیق آن چیست و چه روشهایی برای درمان مؤثر وجود دارد؟
التهاب پروستات چیست؟
التهاب پروستات به التهاب و تورم غده پروستات گفته میشود؛ غدهای کوچک در زیر مثانه مردان که نقش مهمی در تولید مایع منی دارد، این بیماری میتواند به صورت ناگهانی حاد یا طولانیمدت بروز کند و با علائمی مانند درد یا سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار، درد در ناحیه لگن، کمر یا بیضهها و گاهی اختلالات جنسی همراه است و علت این التهاب ممکن است عفونت باکتریایی باشد یا بدون وجود عفونت مشخص، رخ دهد.
انواع التهاب پروستات
التهاب پروستات یا پروستاتیت به چهار نوع اصلی تقسیم میشود که هر یک علت، علائم و روش درمان خاص خود را دارند، در ادامه، انواع التهاب پروستات را به صورت کامل توضیح میدهیم:
التهاب پروستات حاد باکتریایی
التهاب پروستات حاد باکتریایی نوعی عفونت ناگهانی و شدید پروستات است که با تب، لرز، درد لگن، سوزش ادرار و تکرر ادرار همراه است و علت آن باکتریها هستند و نیاز به درمان فوری با آنتی بیوتیک دارد تا از عوارض جدی جلوگیری شود.
التهاب پروستات مزمن باکتریایی
التهاب پروستات مزمن باکتریایی نوعی عفونت طولانی مدت پروستات است که با علائمی مانند درد لگن، سوزش ادرار و اختلالات جنسی همراه است و علائم آن مکررا عود میکند و نیاز به درمان با دوره طولانی مدت آنتیبیوتیکها دارد.
التهاب پروستات غیر باکتریایی یا سندرم درد لگنی مزمن
شایعترین نوع پروستاتیت است که علت مشخصی ندارد و با درد مداوم لگن، اختلالات ادراری و جنسی همراه است، درمان آن ترکیبی از دارو، فیزیوتراپی و تکنیکهای آرامسازی روانی و عضلانی است.
التهاب پروستات بدون علامت
حالتی است که فرد هیچگونه نشانهای احساس نمیکند، اما التهاب در آزمایشاتی مانند بررسی مایع منی یا آزمایش PSA مشخص میشود و نیازی به درمان ندارد مگر در شرایط خاصی مانند ناباروری یا افزایش غیرعادی PSA.
علل ایجاد التهاب پروستات
علت های ایجاد التهاب پروستات بسته به نوع آن متفاوت است، اما بهطور کلی میتوان عوامل زیر را از مهمترین دلایل بروز این بیماری دانست:
عفونت باکتریایی
در بسیاری از موارد، باکتری هایی که از طریق مجاری ادراری وارد بدن میشوند، عامل اصلی التهاب هستند و این باکتریها میتوانند از راه مثانه، مجرای ادراری یا حتی خون به پروستات منتقل شوند.
عفونت های مقاربتی
برخی بیماریهای آمیزشی مانند کلامیدیا و سوزاک نیز ممکن است موجب التهاب پروستات شوند، به ویژه در مردان جوان و فعال از نظر جنسی.
بازگشت ادرار به داخل پروستات
گاهی در جریان ادرار اختلال ایجاد شده و ادرار به جای خروج، به داخل مجرای پروستات بازمیگردد و باعث تحریک و التهاب آن میشود.
آسیب فیزیکی یا فشار مداوم به ناحیه لگن
فعالیتهایی مانند دوچرخه سواری طولانی مدت یا نشستنهای مکرر و طولانی باعث تحریک پروستات و بروز التهاب میشوند.
ناراحتی های روانی و استرس مزمن
در برخی موارد، استرس زیاد و تنشهای روانی میتوانند در تشدید علائم التهاب پروستات غیر باکتریایی نقش داشته باشند.
اختلالات سیستم ایمنی
در نوع غیر باکتریایی، سیستم ایمنی احتمال دارد بدون وجود عفونت، باعث التهاب شود که هنوز علت دقیق آن مشخص نیست.
علائم التهاب پروستات
علائم بسته به نوع آن حاد، مزمن باکتریایی، غیر باکتریایی یا بدون علامت متفاوت است، اما رایج ترین نشانه ها شامل موارد زیر هستند:
- درد یا سوزش هنگام ادرار (سوزش ادراری)
- تکرر ادرار، به ویژه در شب
- فوریت در دفع ادرار
- دشواری در شروع یا پایان ادرار
- جریان ضعیف یا منقطع ادرار
- درد در ناحیه لگن، پایین شکم یا پایین کمر
- درد در بیضهها، آلت تناسلی یا بین مقعد و بیضهها
- درد هنگام انزال یا بعد از آن
- تب و لرز
- احساس خستگی و ضعف
- گاهی حالت تهوع
- انزال دردناک
- کاهش میل جنسی
- اختلال در نعوظ
تشخیص التهاب پروستات
تشخیص التهاب پروستات فرآیندی چن مرحلهای است که توسط متخصص پروستات انجام میشود، این روند شامل بررسی علائم، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشهای مختلف است تا نوع و علت التهاب بهدرستی شناسایی شود.
- پزشک ابتدا علائم بیمار، مدت زمان بروز آنها، سابقه عفونت های قبلی، فعالیت جنسی و بیماری های زمینهای را بررسی میکند.
- با معاینه انگشتی از طریق مقعد، اندازه، حساسیت و سفتی آن را ارزیابی میکند و در صورت التهاب، پروستات معمولا بزرگ و دردناک است.
- آزمایش ادرار برای بررسی وجود گلبولهای سفید، باکتری ها یا نشانه های عفونت انجام میشود و در برخی موارد، نمونه گیری پیش و پس از ماساژ پروستات نیز انجام میشود.
- آزمایش خون برای بررسی التهاب عمومی یا سطح آنتیژن اختصاصی پروستات (PSA) درخواست میشود، افزایش PSA میتواند ناشی از التهاب یا عوامل دیگر باشد.
- بررسی مایع منی برای شناسایی باکتری ها یا گلبول های سفید به تشخیص دقیقتر کمک میکند.
- سونوگرافی از طریق مقعد یا MRI برای بررسی ساختار پروستات و تشخیص مشکلات زمینهای مانند آبسهها استفاده میشود.
- در موارد مزمن یا مقاوم به درمان، نمونه رداری یا سایر روشهای تخصصی جهت رد سایر بیماریها مانند سرطان یا بزرگی خوشخیم پروستات انجام میشود.
روشهای درمان التهاب پروستات
درمان التهاب پروستات به نوع آن حاد، مزمن باکتریایی یا غیر باکتریایی و شدت علائم بستگی دارد، روش های درمانی متنوعی وجود دارد که شامل درمان دارویی، غیر دارویی و در موارد خاص، روشهای مداخلهای مانند امبولیزاسیون میشود، در ادامه، مهم ترین روش های درمان را بررسی میکنیم:
درمان دارویی
در موارد حاد و مزمن باکتریایی، استفاده از آنتیبیوتیک ها خط اول درمان است و بسته به شدت بیماری برای چند هفته تا چند ماه ادامه مییابد، همچنین داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی برای کاهش درد و التهاب به ویژه در نوع غیر باکتریایی کاربرد دارند.
مسکنها و شلکننده های عضلانی نیز برای کنترل درد و اسپاسم عضلانی کف لگن تجویز میشوند.
روش امبولیزاسیون
امبولیزاسیون پروستات یک درمان مداخلهای غیرجراحی است که بیشتر در موارد بزرگی خوشخیم پروستات کاربرد دارد، اما در موارد خاص التهاب مزمن پروستات مقاوم به درمان نیز ممکن است مفید واقع شود، در این روش، از طریق یک کاتتر باریک که از کشاله ران وارد میشود، ذرات بسیار ریز به داخل شریانهای تغذیه کننده پروستات تزریق میشود تا جریان خون آن کاهش یابد، کاهش جریان خون باعث کاهش التهاب، حجم پروستات و علائم ناشی از آن میشود.
پیشگیری از التهاب پروستات
با رعایت سبک زندگی سالم و پرهیز از عوامل تحریک کننده امکانپذیر است، رعایت نکات زیر میتواند خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهد:
- استفاده از وسایل محافظتی مانند کاندوم در روابط جنسی
- اجتناب از شرکای جنسی متعدد
- درمان سریع عفونت های مقاربتی یا ادراری
- دفع منظم ادرار از تجمع باکتریها جلوگیری میکند و به کاهش التهاب کمک میکند.
- نوشیدن مایعات زیاد به رقیق شدن ادرار و دفع بهتر باکتریها کمک میکند.
- نشستن های طولانی به ویژه روی سطوح سخت به پروستات فشار وارد کرده و باعث تحریک آن میشود، استفاده از بالشت طبی مخصوص نیز مفید است.
- پرهیز از مصرف زیاد الکل، کافئین و غذاهای تند
- در برخی مردان، فعالیت جنسی منظم به کاهش التهاب مزمن کمک میکند.
- در صورت داشتن علائم مشکوک یا سابقه قبلی بیماری، چکاپ منظم و مشاوره با پزشک میتواند به تشخیص و پیشگیری زودهنگام کمک کند.
سوالات متداول
التهاب پروستات میتواند کیفیت مایع منی را کاهش داده و باعث کاهش تحرک اسپرم و اختلال در باروری مردان شود، مخصوصا در نوع مزمن آن تاثیرگذار است.
التهاب پروستات و سرطان پروستات بیماریهای متفاوتی هستند و التهاب به طور مستقیم باعث سرطان نمیشود، اما التهاب مزمن ریسک برخی مشکلات پروستات را افزایش میدهد.
در نهایت…
التهاب پروستات یکی از مشکلات شایع در بین مردان است که با علائمی مانند درد، سوزش ادرار و اختلالات جنسی همراه است و این بیماری انواع مختلفی دارد و درمان آن بسته به علت و شدت علائم متفاوت است، تشخیص دقیق و مراجعه به پزشک متخصص برای جلوگیری از عوارض و بهبود کیفیت زندگی بسیار مهم است و با رعایت نکات پیشگیرانه و درمان به موقع، میتوان این مشکل را کنترل کرد و از بروز عوارض جدی جلوگیری نمود.