فیبروم رحم، تودهای غیرسرطانی است که در دیواره رحم رشد میکند و بسیاری از زنان در سنین باروری را درگیر میسازد، اگرچه بیشتر فیبرومها بدون علامت هستند، اما برخی باعث اختلال در چرخه قاعدگی، درد لگن و حتی مشکلات باروری میشوند و بسیاری از زوجها پس از مدتی تلاش برای بارداری، متوجه میشوند که علت ناباروری، وجود همین توده های پنهان است، آیا واقعا فیبروم مانعی جدی برای بارداری است؟ یا تنها در شرایط خاصی تأثیرگذار است؟
تاثیرات انواع فیبروم رحم بر باروری
انواع فیبروم های رحم بسته به محل قرارگیری شان اثرات متفاوتی بر باروری دارند:
- فیبروم ساب موکوزال بیشترین تأثیر را بر باروری دارد؛ زیرا داخل حفره رحم رشد میکند و مانع لانهگزینی جنین یا باعث سقط میشود.
- فیبروم اینترامورال یا فیبروم داخل دیواره رحم، اگر اندازه آن بزرگ باشد، ممکن است فضای رحم را تغییر دهد و بر لانهگزینی و رشد جنین اثر منفی بگذارد.
- فیبروم سابسروزال، این نوع معمولا تأثیر مستقیمی بر باروری ندارد، مگر اینکه بسیار بزرگ شده و به سایر اندامها فشار وارد کند.
- فیبروم پایهدار به ندرت در باروری اختلال ایجاد میکند، اما در موارد خاص سبب انسداد لوله های فالوپ میشود.
به چه دلیل فیبروم ها باعث نازایی می شوند؟
فیبروم های رحم توده های غیرسرطانی هستند که از بافت عضلانی رحم بهوجود میآیند و بسته به اندازه، تعداد و محل قرارگیری، دلایل متعددی برای نازایی ایجاد میکنند:
اختلال در لانه گزینی جنین
فیبروم هایی که در حفره داخلی رحم رشد میکنند، پوشش اندومتر را دچار ناهماهنگی کرده و مانع چسبیدن جنین میشوند.
تغییر شکل رحم
فیبروم های داخل دیواره رحم یا بسیار بزرگ میتوانند باعث تغییر در شکل طبیعی رحم شده و فضای کافی برای رشد جنین را محدود کنند.
انسداد لوله های فالوپ
اگر فیبروم ها در نزدیکی لوله های رحمی رشد کنند، مانع عبور تخمک یا اسپرم میشوند و از لقاح جلوگیری میکنند.
تغییر جریان خون رحم
برخی فیبروم ها باعث کاهش جریان خون به اندومتر میشوند که این موضوع بر رشد مناسب اندومتر و موفقیت در لانهگزینی تأثیر منفی دارد.
افزایش خطر سقط جنین
حتی اگر بارداری اتفاق بیفتد، وجود برخی فیبرومها خطر سقط جنین را بهویژه در مراحل ابتدایی بارداری افزایش میدهند.
تأثیر بر عملکرد انقباضی رحم
برخی فیبروم ها باعث انقباضات غیرطبیعی رحم شده که بر فرآیند انتقال تخمک، اسپرم یا جنین در رحم اثر منفی میگذارد.
علائم هشدار دهنده فیبروم مرتبط با ناباروری
برخی فیبروم ها بدون علامت هستند، اما در مواردی که با ناباروری ارتباط دارند، علائم هشدار دهنده زیر باید جدی گرفته شوند:
- خونریزی شدید یا طولانیمدت قاعدگی
- درد شدید لگنی یا احساس فشار در ناحیه زیر شکم
- درد هنگام رابطه جنسی
- تکرر ادرار یا احساس تخلیه ناقص مثانه
- مشکل در لانهگزینی جنین یا سقط مکرر
- ناتوانی در باردار شدن پس از یک سال تلاش
درمان فیبروم برای افزایش شانس باروری
درمان فیبروم رحم برای افزایش شانس باروری زمانی ضروری میشود که این توده های خوش خیم باعث اختلال در باروری، سقط مکرر یا عدم موفقیت در لانهگزینی جنین میشوند و هدف اصلی درمان، بازگرداندن عملکرد طبیعی رحم و بهبود شرایط لازم برای بارداری است، بسته به شرایط هر فرد، پزشک روش هایی را برای کاهش اندازه یا حذف فیبروم پیشنهاد میدهد، انتخاب درمان باید با توجه دقیق به وضعیت باروری و برنامه ریزی برای بارداری انجام شود.
پس از درمان فیبروم، بارداری امکانپذیر است؟
پس از درمان فیبروم، بارداری در بسیاری از موارد امکان پذیر است، به ویژه اگر فیبرومها علت اصلی نازایی یا سقطهای مکرر بوده باشند، حذف یا کاهش فیبروم هایی که مانع لانهگزینی یا رشد جنین میشوند، شانس بارداری طبیعی یا موفقیت در درمان های کمک باروری را افزایش میدهد.
با این حال، نوع درمان، محل و تعداد فیبرومها و وضعیت عمومی رحم، همگی بر احتمال بارداری و نحوه پیشرفت آن تأثیر دارند، همچنین گاهی پس از جراحی مانند میومکتومی، توصیه میشود مدتی معمولا ۳ تا ۶ ماه برای بارداری صبر شود تا رحم به طور کامل ترمیم شود، در نهایت، بررسی و پیگیری با متخصص برای برنامه ریزی مناسب بارداری پس از درمان فیبروم ضروری است.
چه نوع فیبرومی احتمال نازایی را افزایش میدهد؟
نوع فیبرومی که بیشترین تأثیر را بر نازایی دارد، فیبروم ساب موکوز است که در حفره داخلی رحم رشد میکند و مانع لانهگزینی جنین یا باعث سقط مکرر میشود، فیبروم های اینترامورال که در دیواره عضلانی رحم قرار دارند نیز در صورتی که بزرگ باشند یا شکل حفره رحم را تغییر دهند، بر باروری تأثیر منفی میگذارند و در مقابل، فیبروم های سابسروزال که در سطح بیرونی رحم رشد میکنند، معمولا تأثیر مستقیمی بر باروری ندارند مگر اینکه بسیار بزرگ باشند و به لولههای فالوپ یا سایر ساختارهای اطراف فشار وارد کنند.
سوالات متداول
معمولا بین ۳ تا ۶ ماه بعد از درمان، زمانی که دیواره رحم ترمیم شده باشد، زمان دقیق را پزشک بر اساس شرایط فردی تعیین میکند.
معمولا خیر، فیبرومها اغلب تأثیری بر تخمکگذاری ندارند، اما میتوانند مانع رسیدن اسپرم به تخمک یا لانهگزینی جنین شوند.
در نهایت…
فیبروم رحم یکی از عوامل شایع و قابل درمان نازایی در زنان است، نوع، اندازه و محل قرارگیری آن تأثیر زیادی بر باروری دارد و با تشخیص به موقع و انتخاب روش درمانی مناسب، بسیاری از زنان شانس بارداری موفق را دارند، همکاری با پزشک متخصص و پیگیری مستمر، نقش مهمی در بهبود عملکرد رحم و افزایش احتمال بارداری خواهد داشت.