فیبروم رحم یکی از شایع ترین تومورهای غیرسرطانی در زنان است که بدون علائم باقی میماند یا گاهی با نشانه هایی مانند خونریزی شدید، درد لگن و اختلال در باروری ظاهر میشود، اما زمانی که بارداری اتفاق میافتد، حضور فیبروم چالش برانگیز است برخی زنان باردار که فیبروم دارند، با خطراتی نظیر سقط جنین، زایمان زودرس یا مشکلات جفت مواجه میشوند، آیا واقعا فیبروم رحم باعث سقط جنین میشود؟ چه عواملی این خطر را افزایش میدهند و راهی برای پیشگیری وجود دارد؟ در ادامه، به بررسی علمی این ارتباط خواهیم پرداخت.
ارتباط بین فیبروم رحم و سقط جنین
فیبروم رحم در برخی زنان باردار خطر سقط جنین را افزایش میدهد، به ویژه اگر اندازه آن بزرگ باشد یا در نزدیکی حفره داخلی رحم قرار گرفته باشد، این توده های خوشخیم باعث تغییر شکل رحم، کاهش جریان خون به جنین یا تحریک انقباضات زودرس میشوند، برخی فیبروم ها مانع لانهگزینی صحیح جنین شده یا فضای رشد جنین را محدود میکنند، البته همه زنان مبتلا به فیبروم دچار سقط نمیشوند، اما وجود آن نیازمند بررسی و مراقبت ویژه در دوران بارداری است تا از بروز عوارض جلوگیری شود.
احتمال سقط جنین در صورت وجود فیبروم
احتمال سقط جنین در صورت وجود فیبروم به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله اندازه، تعداد و محل قرارگیری فیبروم ها و مطالعات نشان دادهاند که زنانی که فیبروم های بزرگ یا فیبروم های داخل حفره رحم (سابموکوزال) دارند، بیش از سایرین در معرض خطر سقط جنین قرار دارند و احتمال سقط در این شرایط تا دو برابر افزایش مییابد و همچنین اگر فیبروم باعث اختلال در خونرسانی به جفت یا ایجاد انقباضات زودرس رحم شود، این خطر بیشتر میشود، با این حال، بسیاری از زنان با وجود فیبروم، بارداری سالمی را تجربه میکنند، بهشرط آن که تحت نظر پزشک متخصص باشند.
عوامل موثر بر افزایش خط سقط جنین با وجود فیبروم رحم
عوامل مختلفی باعث افزایش خطر سقط جنین در زنانی میشوند که دچار فیبروم رحم هستند و مهمترین این عوامل عبارتاند از:
محل قرارگیری فیبروم
فیبروم های زیر مخاطی در داخل حفره رحم رشد میکنند و بیشترین اثر منفی را روی لانه گزینی جنین دارند، این نوع فیبرومها مانع اتصال مناسب جفت به دیواره رحم میشوند و باعث کاهش خون رسانی به جنین میشوند، فیبروم های دیوارهای یا ساب سروزال کمتر بر سقط اثر دارند، زیرا فضای داخلی رحم را کمتر محدود میکنند.
اندازه فیبروم
فیبروم های بزرگ، به ویژه آن هایی که بیش از ۵ سانتیمتر هستند، فضای رحم را محدود میکنند و فشار بیشتری بر دیواره رحم و جنین وارد میکنند، این موضوع باعث کاهش جریان خون به جفت و محدود شدن فضای رشد جنین میشود و علاوه بر این، فیبروم های بزرگ باعث تغییر شکل رحم میشوند که احتمال سقط جنین و زایمان زودرس را افزایش میدهد.
تعداد فیبروم ها
وجود چند فیبروم به طور همزمان شکل طبیعی رحم را تغییر میدهد و فضای کافی برای رشد جنین را کاهش میدهد و تعداد زیاد فیبروم باعث میشود جریان خون به جفت و جنین به صورت غیرمستقیم محدود شود، هر چه تعداد فیبرومها بیشتر باشد، احتمال اختلال در لانهگزینی و رشد جنین افزایش مییابد و ریسک سقط جنین بالاتر میرود.
رشد سریع فیبروم در دوران بارداری
در دوران بارداری، سطح هورمون های استروژن و پروژسترون به طور قابل توجهی افزایش مییابد و باعث تحریک سلول های عضلانی فیبروم میشود، نتیجه این تحریک رشد سریعتر فیبروم ها در طول چند ماه است، فیبروم های بزرگ فضای رحم را محدود میکنند، فشار روی جنین ایجاد کرده و باعث درد، خونریزی یا زایمان زودرس میشوند، بنابراین نظارت منظم با سونوگرافی برای ارزیابی اندازه و موقعیت فیبروم ضروری است.
اختلال در خونرسانی به جفت
فیبرومها احتمال دارد جریان خون به جفت و جنین را محدود کنند، به ویژه اگر نزدیک جفت باشند یا بزرگ باشند و کاهش خونرسانی باعث کاهش اکسیژن و مواد مغذی میشود که برای رشد جنین حیاتی است، این وضعیت خطر سقط، رشد کم جنین یا زایمان زودرس را افزایش میدهد و نیاز به نظارت دقیق در طول بارداری دارد.
تحریک مزمن رحم
رشد مداوم فیبروم یا التهاب جزئی در رحم باعث تحریک مزمن عضلات رحم میشود و این تحریک منجر به افزایش فعالیت رحمی و انقباض های پیش از موعد میشود که ریسک سقط، زایمان زودرس یا مشکلات جفت را بالا میبرد و همچنین تحریک مزمن رحم محیط لانهگزینی جنین را کمتر مناسب میکند و احتمال اختلال رشد جنین را افزایش میدهد.
برای دریافت نوبت از دکتر علی مهدوی با شماره ۰۹۱۰۸۸۸۱۰۵۱ تماس بگیرید.
اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر سقط جنین
اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر سقط جنین در زنان مبتلا به فیبروم رحم، شامل مجموعهای از مراقبت های پزشکی و سبک زندگی سالم است که به حفظ سلامت بارداری کمک میکند:
- پیگیری های منظم با سونوگرافی و بررسی وضعیت فیبروم ها کمک میکند تا رشد یا تغییرات احتمالی به موقع شناسایی و کنترل شوند.
- زنانی که فیبروم دارند، بهتر است پیش از بارداری با پزشک خود مشورت کرده و در صورت لزوم درمان های لازم فیبروم رحم را انجام دهند تا از عوارض در طول بارداری پیشگیری شود.
- در برخی موارد، پزشک داروهای هورمونی یا مکمل هایی را برای کنترل علائم یا کاهش اندازه فیبروم ها توصیه میکند. و مصرف منظم داروها طبق تجویز اهمیت بالایی دارد.
- رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات و فیبر، همراه با پرهیز از چربی های اشباع و مواد افزودنی به تعادل هورمونی بدن کمک کرده و احتمال رشد فیبروم را کاهش میدهد.
- استرس مزمن بر عملکرد هورمونی بدن تأثیر میگذارد و کنترل استرس با روش هایی مانند یوگا، مدیتیشن یا مشاوره روانشناسی مفید است.
- ورزش های سبک و منظم تحت نظر پزشک به بهبود گردش خون و کنترل وزن کمک میکنند، بدون اینکه به رحم فشار وارد شود.
- برخی داروها رشد فیبروم یا خطر سقط را افزایش میدهند، قبل از مصرف هر نوع دارو در دوران بارداری باید با پزشک مشورت شود.
- بررسی های تصویربرداری مانند سونوگرافی رنگی برای ارزیابی موقعیت جفت و تأثیر فیبروم بر آن بسیار ضروری است.
خطرات فیبروم در حاملگی
فیبروم رحم در دوران بارداری خطراتی را برای مادر و جنین به همراه دارد به ویژه اگر اندازه یا محل قرارگیری آن نامناسب باشد، برخی از مهم ترین خطرات فیبروم در حاملگی عبارتاند از:
سقط جنین
فیبروم های زیرمخاطی یا بزرگ فضای رحم را محدود میکنند و لانه گزینی جنین را دچار اختلال میکنند، این وضعیت در سه ماهه اول بارداری بیشتر اهمیت دارد، زیرا جنین هنوز در مراحل اولیه رشد قرار دارد و کوچک ترین محدودیت فضایی یا کاهش خونرسانی باعث سقط میشود.
زایمان زودرس
فیبروم با تحریک مزمن رحم یا افزایش فعالیت عضلانی، انقباض های پیش از موعد ایجاد میکند و این انقباض ها باعث زایمان زودرس و تولد نارس میشوند، خطر زایمان زودرس بسته به اندازه و محل فیبروم متفاوت است و شامل استراحت، داروهای کنترل انقباض و پیگیری دقیق وضعیت جنین ضروری است.
ناهنجاری های جفتی
فیبروم های نزدیک جفت میتوانند باعث جفت سرراهی، جداشدگی زودرس یا چسبندگی ناقص جفت شوند. این وضعیتها میتوانند خونریزی شدید ایجاد کنند و نیازمند مداخله فوری پزشکی هستند. تشخیص به موقع با سونوگرافی و برنامهریزی مناسب برای زایمان، خطرات مرتبط با جفت را کاهش میدهد.
محدودیت رشد جنین
فیبروم های بزرگ یا نزدیک جفت جریان خون به جنین را محدود میکنند و موجب کاهش دریافت اکسیژن و مواد مغذی میشوند، این محدودیت باعث رشد ناکافی جنین، وزن کم هنگام تولد یا حتی مشکلات طولانی مدت رشد میشود و نظارت با سونوگرافی و کنترل منظم سلامت جنین برای کاهش این خطر اهمیت دارد.
درد شکمی شدید
در دوران بارداری، فیبروم رحم باعث درد شکمی شدید میشود و این درد ناشی از رشد سریع فیبروم تحت اثر هورمون ها و افزایش جریان خون رحم است، فیبروم های بزرگ یا زیرمخاطی باعث کشیدگی دیواره رحم و تحریک عضلات میشوند و حس گرفتگی یا درد شدید در ناحیه پایین شکم و لگن ایجاد میکنند.
زایمان دشوار یا نیاز به سزارین
فیبروم مسیر خروج جنین را محدود میکند یا باعث تغییر موقعیت جنین میشود، این وضعیت احتمال زایمان طبیعی دشوار، طولانی شدن درد زایمان یا نیاز به سزارین را افزایش میدهد و تصمیمگیری درباره نوع زایمان باید بر اساس اندازه، محل فیبروم و وضعیت جنین توسط پزشک انجام شود تا ریسک برای مادر و نوزاد کاهش یابد.
درمان فیبروم در بارداری ممکن است؟
درمان فیبروم در دوران بارداری ممکن است، اما معمولا با احتیاط زیاد و محدود به روش های حمایتی و محافظه کارانه است و بیشتر فیبرومها در دوران بارداری نیاز به درمان خاصی ندارند مگر اینکه باعث عوارض شوند.
آمبولیزاسیون شریان رحمی یکی از روش های درمان فیبروم است، اما در دوران بارداری ممنوع است، در این روش با مسدود کردن عروق تغذیه کننده فیبروم، باعث کوچک شدن آن میشوند، اما در بارداری، این عروق به جفت نیز خونرسانی میکنند و آمبولیزه کردن آنها باعث اختلال خونرسانی به جنین، سقط یا آسیب جدی به رحم میشود، بنابراین، درمان فیبروم در بارداری بیشتر برای کنترل درد و پایش است و اقدامات تهاجمی فقط در شرایط اضطراری و خاص انجام میشود، آمبولیزاسیون فیبروم رحم تنها پس از زایمان یا پیش از بارداری قابل انجام است.
سوالات متداول
بارداری مجدد پس از سقط به دلیل فیبروم امکان پذیر است؛ اما بهتر است ابتدا فیبروم درمان یا کنترل شود تا خطر سقط مجدد یا عوارض بارداری کاهش یابد.
در صورت درد شدید شکم، خونریزی واژینال، انقباضات زودرس، تب یا کاهش حرکت جنین، باید فورا به پزشک مراجعه کرد تا وضعیت فیبروم و سلامت بارداری بررسی شود.
فیبروم رحم باعث محدودیت رشد جنین، زایمان زودرس، قرارگیری غیرطبیعی جنین یا سقط میشود، اما بسیاری از بارداری ها با وجود فیبروم بدون مشکل طی میشوند.
در نهایت…
فیبروم رحم با ایجاد اختلال در خونرسانی جفت، تغییر شکل رحم یا فشار به جنین، خطر سقط را افزایش میدهد؛ با این حال، بسیاری از زنان دارای فیبروم بارداری سالمی دارند و تشخیص به موقع، پایش دقیق و در صورت نیاز درمان مناسب، نقش مهمی در پیشگیری از سقط و حفظ سلامت بارداری دارند، مشاوره با متخصص پیش از بارداری برای مدیریت فیبروم، توصیه میشود.
