فیبروم رحم توده های غیرسرطانی و خوش خیمی هستند که در دیواره رحم رشد میکنند و اندازه و علائم متفاوتی دارد، بسیاری از زنان حتی بدون آگاهی از وجود آن، سالها زندگی میکنند، اما در برخی موارد، فیبروم باعث مشکلاتی مانند خونریزی های شدید قاعدگی، درد لگن یا ناباروری میشود و علت دقیق ایجاد فیبروم هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، هورمونی و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند، آیا تا به حال فکر کردهاید که چه عواملی باعث رشد فیبروم میشود و چه زمانی باید برای درمان آن اقدام کرد؟
فیبروم رحم چیست؟
فیبروم رحم که با نامهای میوم یا لیومیوم نیز شناخته میشود، از نظر بالینی تومورهای خوش خیمی هستند که در رحم رشد می کنند و تقریبا حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد زنان، دارای فیبروم رحمی هستند، این تومورها با سرطان ارتباط ندارند و خطر ابتلا به سرطان رحم را افزایش نمیدهند، تومور یا فیبرم رحمی میتوانند بدون علامت باشند، اما بسته به اندازه و محل وقوع، علائم مختلفی از جمله درد شکم، خونریزی واژینال، دیسپارونی یا دیزوری ایجاد میکنند، فيبروم ها داخل دیواره یا ساقه رحم و یا به صورت جامد و همچنین کیستیک هستند.
بیشتر بخوانید: فیبروم رحم باعث نازایی می شود؟
علت ایجاد فیبروم رحم چیست؟
رشد بی رویه سلول های عضلانی رحم منجر به ایجاد فیبروم رحم میشود، اما باز هم دلیل قطعیای برای علت ایجاد این بیماری تعریف نشده است، فیبروم در قسمت های مختلف رحم رشد میکند و در سایزهای مختلفی هم است، اما علت بروز این بیماری را بیشتر در بانوان چاق تر و یا افرادی که در خانواده خود سابقه این بیماری دارند، مشاهده میشود.
علت دقیق ایجاد فیبروم رحم هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما چندین عامل در شکلگیری آنها نقش دارند:
هورمون ها
هورمون های استروژن و پروژسترون، که در طول چرخه قاعدگی تولید میشوند، نقش مهمی در رشد فیبرومها دارند، این تودهها در دوران باروری که سطح این هورمونها بالاست، بیشتر رشد میکنند و معمولا بعد از یائسگی، زمانی که سطح هورمون ها کاهش مییابد، کوچک میشوند.
عوامل ژنتیکی
ژنتیک یکی از عوامل مهم در بروز فیبروم رحم است و زنانی که مادر، خواهر یا بستگان درجه یک آنها سابقه فیبروم دارند، بیشتر در معرض ابتلا هستند و برخی تغییرات ژنتیکی باعث میشود سلول های عضلانی رحم به صورت غیرطبیعی تکثیر میشوند و توده فیبرومی شکل میگیرد، این عامل نشان میدهد که حتی با سبک زندگی سالم نیز فرد به دلیل زمینه ارثی دچار فیبروم میشود.
سن و دوران باروری
فیبروم رحم بیشتر در سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی دیده میشود، زیرا این دوره با بیشترین فعالیت هورمونی همراه است، در نوجوانی شیوع پایین است و بعد از یائسگی نیز رشد جدیدی ایجاد نمیشود، افزایش سن در دوران باروری باعث میشود رحم مدت طولانی تری در معرض هورمون های محرک رشد فیبروم قرار بگیرد و احتمال تشکیل یا بزرگ شدن آن افزایش یابد.
اضافه وزن و چاقی
بافت چربی بدن استروژن تولید میکند و هرچه میزان چربی بدن بیشتر باشد، سطح استروژن در بدن بالاتر میرود و این موضوع رشد فیبروم رحم را تحریک میکند، تحقیقات نشان داده زنانی که اضافه وزن دارند بیشتر از افراد با وزن نرمال دچار فیبروم های بزرگ و متعدد میشوند و کنترل وزن نقش مؤثری در کاهش سرعت رشد فیبروم دارد.
شروع زودهنگام قاعدگی
زنانی که قاعدگی آنها در سنین پایینتر مثلا قبل از ۱۰ یا ۱۱ سالگی آغاز میشود، مدت زمان بیشتری در طول زندگی در معرض استروژن قرار دارند و این مواجهه طولانی مدت با هورمون ها احتمال رشد سلول های غیرطبیعی عضله رحم و تشکیل فیبروم را افزایش میدهد و به همین دلیل شروع زود قاعدگی به عنوان یکی از عوامل خطر شناخته میشود.
سبک زندگی و تغذیه
رژیم غذایی پرچرب، مصرف زیاد گوشت قرمز، کمبود سبزیجات و میوه ها، کم تحرکی و استرس مزمن همگی زمینه رشد فیبروم را فراهم میکنند و این عوامل از طریق افزایش التهاب، اختلالات هورمونی و افزایش وزن بر رحم اثر میگذارند، در مقابل، فعالیت بدنی منظم و تغذیه سالم خطر ابتلا یا پیشرفت فیبروم را کاهش میدهد.
علائم فیبروم های رحم
علائم فیبروم های رحم در تمامی افراد یکسان نیست این علائم در برخی افراد شدیدتر و یا گاها خفیف هم است، اما به طور کلی علائم آن شامل موارد زیر میشود:
- دردهای قاعدگی شدید و طولانی مدت
- خونریزی های غیرطبیعی
- احساس فشار در ناحیه لگن
- بزرگ شدن شکم
- درد در رابطه جنسی
برای دریافت نوبت از دکتر علی مهدوی با شماره ۰۹۱۰۸۸۸۱۰۵۱ تماس بگیرید.
تشخیص فیبروم رحم
تشخیص فیبروم رحم را با چند روش انجام میشود و یکی از رایج ترین روش های تشخیص فیبروم رحم انجام سونوگرافی و دومین روش تشخیص لیومیوم ام آر آی است.
بررسی علائم و شرح حال بیمار
اولین قدم در تشخیص فیبروم، بررسی علائمی مثل خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی، درد لگن، احساس فشار در شکم، تکرر ادرار یا ناباروری است و پزشک با پرسیدن زمان شروع علائم، شدت آنها، سابقه بارداری، نظم قاعدگی و سابقه خانوادگی، به وجود فیبروم مشکوک میشود، این مرحله به تنهایی تشخیصی نیست، اما مسیر بررسی های بعدی را مشخص میکند.
معاینه لگنی
در معاینه لگنی، بهترین دکتر فیبروم رحم با لمس رحم از طریق واژن و شکم، اندازه، شکل و موقعیت رحم را بررسی میکند، رحم بزرگ شده، نامنظم یا سفت نشانه وجود فیبروم است و این روش ساده و در دسترس است اما تعداد دقیق، اندازه یا محل دقیق فیبروم ها را مشخص نمیکند، به همین دلیل با روش های تصویربرداری تکمیل میشود.
سونوگرافی
سونوگرافی یکی از اصلی ترین و رایج ترین روش های تصویربرداری برای تشخیص فیبروم رحم است، این تست از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر از رحم و سایر اعضای لگن استفاده میکند و فیبرومها را بر اساس اندازه و محل نشان میدهد، سونوگرافی به صورت شکمی یا واژینال انجام میشود.
امآرآی
MRI فیبروم رحم زمانی استفاده میشود که سونوگرافی اطلاعات کافی ندهد یا قبل از جراحی نیاز به بررسی دقیقتر باشد، این روش جزئیات بسیار دقیقی از اندازه، نوع و محل فیبروم ها ارائه میدهد و به افتراق فیبروم از سایر توده های لگنی کمک میکند، MRI به ویژه برای برنامه ریزی درمان های جراحی یا غیرجراحی اهمیت بالایی دارد.
درمان فیبروم های ریز رحم
انواع فیبروم های رحم
فیبروم رحم انواع مختلفی دارد که بر اساس محل قرارگیری آنها در رحم دسته بندی میشوند، هر نوع فیبروم علائم و تأثیرات متفاوتی بر سلامت دارد، در زیر به انواع اصلی فیبروم ها اشاره شده است:
فیبروم اینترامورال
اینترامورال شایع ترین نوع فیبروم رحم است که در ضخامت دیواره عضلانی رحم رشد میکند، این نوع فیبروم باعث بزرگ شدن رحم، درد لگنی، احساس فشار در شکم و خونریزی های شدید یا طولانی قاعدگی میشود و با بزرگ تر شدن روی حفره رحم یا سطح خارجی آن فشار وارد میکند، اینترامورال ها بسته به اندازه و علائم، فقط تحت نظر هستند یا نیاز به درمان دارویی یا جراحی دارند.
فیبروم ساب موکوزال
فیبروم ساب موکوزال در زیر لایه داخلی رحم و داخل حفره رحم رشد میکند، اگرچه شیوع کمتری دارد، اما بیشترین علائم را ایجاد میکند و خونریزی شدید قاعدگی، کم خونی، لکه بینی و ناباروری از مشکلات شایع این نوع فیبروم است، حتی فیبروم های کوچک ساب موکوزال نیز علائم شدید ایجاد میکنند و نیاز به درمان زودتر دارند.
فیبروم ساب سروزال
این نوع فیبروم در سطح خارجی رحم و زیر لایه سروزی رشد میکند و بیشتر به سمت فضای لگن یا شکم گسترش مییابد، ساب سروزال ها باعث خونریزی شدید قاعدگی نمیشوند، اما با فشار روی مثانه یا روده باعث تکرر ادرار، یبوست یا درد لگنی میشوند، این نوع فیبروم بیشتر با علائم فشاری شناخته میشود تا اختلالات قاعدگی.
فیبروم پایه دار
فیبروم پایه دار به وسیله یک ساقه باریک به رحم متصل است و از نوع ساب موکوزال یا ساب سروزال بوده و پیچخوردگی این ساقه باعث درد ناگهانی و شدید میشود و بسته به محل رشد، علائم آن متفاوت است؛ فیبروم پایه دار داخل رحم باعث خونریزی شده و نوع خارجی بیشتر باعث درد و فشار میشود، تشخیص آن با سونوگرافی انجام میگیرد.
فیبروم گردن رحم
این نوع فیبروم در ناحیه دهانه رحم رشد میکند و نسبت به سایر انواع کمتر شایع است، باعث درد هنگام نزدیکی، مشکل در ادرار یا زایمان طبیعی میشود، گاهی در معاینه لگنی به صورت توده قابل لمس تشخیص داده میشود و به دلیل محل خاص، درمان آن پیچیدهتر است و نیاز به بررسی دقیق تری دارد.
جهت دریافت مشاوره از دکتر علی مهدوی فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس بگیریم.
آیا درمانی برای فیبروم رحم وجود دارد؟
فیبروم ها بر اساس نوع و محل قرارگیری شان، علائم متفاوتی ایجاد میکنند و درمان فیبروم رحم نیز بسته به نوع و شدت علائم متفاوت است:
- خارج کردن فیبروم با جراحی که در این حالت فرد با جراحی فیبروم را از رحم خود خارج میکند ولی از آنجایی که جراحی محسوب میشود با خونریزی همراه است و سختی های درد ناشی از عمل را به همراه دارد.
- مصرف برخی داروها که باعث ایجاد یائسگی کاذب شده و سایز فیبروم را کاهش میدهد.
- برای درمان فیبرم رحم به جز انجام عمل جراحی فیبرم رحم که کار سخت و پر ریسکی است، ما آمبولیزاسیون فیبروم رحم را توصیه میکنیم که هم راحتتر است و هم بیمار سریع تر بهبود مییابد.
روش های درمان فیبروم رحم
امکان پیشگیری از بروز فیبروم رحم وجود دارد؟
پیشگیری کامل از بروز فیبروم رحم ممکن نیست، زیرا عوامل ژنتیکی و هورمونی در ایجاد آن نقش مهمی دارند، با این حال رعایت برخی نکات خطر ابتلا یا شدت رشد آن را کاهش میدهد، مانند حفظ وزن سالم، فعالیت بدنی منظم، مصرف میوه و سبزیجات تازه، کاهش مصرف گوشت قرمز و غذاهای فرآوری شده و کنترل استرس و همچنین معاینات دورهای زنان نیز به تشخیص زودهنگام کمک میکند.
سوالات متداول فیبروم رحم
خیر، فیبروم ها تودههای خوشخیم و غیرسرطانی هستند و به ندرت به سرطان تبدیل میشوند.
برخی فیبرومها، به ویژه فیبروم های زیرمخاطی، باعث مشکلات باروری میشوند، اما بسیاری از زنان با فیبروم باردار میشوند.
پس از یائسگی، با کاهش سطح هورمونها، فیبرومها ممکن است کوچک شوند و علائم کمتری ایجاد کنند.
بعد از درمان، به خصوص اگر جراحی انجام نشود، امکان رشد مجدد فیبرومها وجود دارد.
در بیشتر موارد فیبروم رحم خود به خود از بین نمیرود، اما رشد آن متوقف یا کوچکتر میشود؛ به ویژه پس از یائسگی به دلیل کاهش هورمون ها و در سنین باروری باقی میماند و نیاز به پیگیری دارد.
در نهایت…
فیبروم رحم تودههای غیرسرطانی و شایعی هستند که اغلب در سنین باروری زنان ایجاد میشوند و این تودهها بدون علائم هستند، اما در برخی موارد باعث مشکلاتی مانند خونریزی شدید، درد لگن و اختلال در باروری میشوند، تشخیص فیبروم از طریق معاینه و تست های تصویربرداری انجام میشود و درمان آن بسته به شدت علائم متفاوت است، در بسیاری از موارد، فیبرومها بدون نیاز به درمان جدی مدیریت میشوند.