شیمی درمانی داخل کبدی نوعی درمان است که شامل رساندن داروهای قوی کشنده کنسر به شریان کبدی، به صورت مستقیم است، این نوع از معالجه کنسر گاهی اوقات به عنوان شیمی درمانی داخل کبدی نام برده میشود، زیرا داروها بهطور متمرکزتری به تومور میرسند و اثرگذاری بیشتری دارند، اگرچه داروهای زیادی برای این روش وجود دارد، اما سرطان کبد اغلب در برابر بسیاری از آنها مقاومت نشان میدهد و سیس پلاتین، دوکسوروبیسین و میتومایسین C از جمله داروهایی هستن
اقدامات قبل از شیمی درمانی داخل کبدی
قبل از شیمی درمانی داخل کبدی، پزشک ارزیابی دقیقی از وضعیت بیمار انجام میدهد تا آمادگی لازم را تأیید کند و این فرایند شامل آزمایشهای خون، بررسی عملکرد کبد، تصویربرداری برای ارزیابی تومور و وضعیت عروق کبدی است، همچنین، بیمار باید درباره داروهای مصرفی، آلرژیها و سابقه بیماریهای دیگر با پزشک مشورت کند.
برنامهریزی منظم برای تکمیل دورههای درمانی
داشتن یک برنامه دقیق برای دورههای شیمی درمانی داخل کبدی به کاهش استرس و آمادگی بهتر بیمار کمک میکند و بهتر است در اولین جلسه درمان، فردی که بیمار با او احساس راحتی بیشتری دارد همراهش باشد تا در صورت نیاز حمایت روحی و فیزیکی لازم را ارائه دهد.
پوشیدن لباسهای راحت و مناسب
برای ایجاد شرایطی راحت در حین شیمی درمانی داخل کبدی، بیمار باید لباسهای گشاد و سبک بپوشد، همچنین بهتر است یک پتو سبک همراه داشته باشد، زیرا ممکن است در طول درمان احساس سرما کند و از استفاده از عطر و ادکلن نیز باید پرهیز شود، زیرا حس بویایی پس از شیمی درمانی حساستر میشود.
همراه داشتن میان وعدههای مقوی
در طول درمان، بیمار ممکن است احساس ضعف کند، بنابراین داشتن میان وعدههای مغذی مانند آجیل، میوههای تازه، غلات و لبنیات توصیه میشود و بهتر است از غذاهای بدون بو و سبک استفاده شود تا باعث تحریک معده نشود.
فراهم کردن سرگرمی برای کاهش استرس
به همراه داشتن کتاب، موسیقی آرامشبخش، پادکست یا بازیهای دیجیتالی کمک میکند تا بیمار در طول شیمی درمانی حواس خود را از استرس و اضطراب پرت کند، به همراه داشتن یک دوست یا یکی از اعضای خانواده نیز حس اطمینان بیشتری به بیمار میدهد.
انجام آزمایشهای لازم قبل از درمان
چند روز قبل از شیمی درمانی داخل کبدی، پزشک آزمایشهای خون برای بررسی عملکرد کبد، کلیهها و میزان سلولهای خونی را تجویز میکند و این آزمایشها برای اطمینان از آمادگی بدن جهت دریافت داروهای شیمیایی ضروری هستند.
انجام تصویربرداریهای پزشکی
پزشک برای بررسی محل دقیق تومور و میزان گسترش آن تصویربرداریهایی مانند سیتیاسکن، امآرآی یا آنژیوگرافی کبدی را انجام میدهد و این تصاویر به پزشک کمک میکنند تا بهترین مسیر برای تزریق دارو را مشخص کند.
بیشتر بخوانید: درمان تومورهای کبدی با روشی نوین
نحوه شیمی درمانی داخل کبدی
شیمی درمانی یکی از روشهای رایج درمان سرطان کبد است که بسته به وضعیت بیمار و نوع سرطان، به دو صورت سیستمیک یا منطقهای انجام میشود و در هر یک از این روشها، هدف اصلی کنترل رشد تومور و کاهش عوارض جانبی است.
شیمی درمانی سرطان کبد سیستمیک
در این روش داروهای شیمی درمانی مستقیما به داخل ورید (IV) تزریق میشوند یا از طریق دهان مصرف میشوند، این داروها وارد جریان خون شده و تقریبا به تمام نقاط بدن میرسند، بنابراین برای سرطانهایی که به سایر قسمتهای بدن گسترش یافتهاند مفید هستند، برای شیمی درمانی IV، یک کاتتر بزرگتر و محکمتر در سیستم وریدی قرار میگیرد که به آن کاتتر ورید مرکزی (CVC) گفته میشود و این کاتتر برای تزریق داروها و مواد مغذی و همچنین برای انجام آزمایش خون استفاده میشود، بسیاری از انواع CVC موجود هستند که از جمله آنها میتوان به پورت و خط PICC اشاره کرد.
پزشکان معمولا شیمی درمانی را در دورههای ۲ یا ۳ هفتهای انجام میدهند و بین هر دوره، یک دوره استراحت قرار میدهند تا بدن بیمار از اثرات داروها بهبود یابد، دورههای درمانی بسته به نوع دارو ممکن است در روزهای مختلف از چرخه تکرار شوند.
شیمی درمانی سرطان کبد منطقه ای
شیمی درمانی منطقهای یکی از روشهای درمانی برای سرطان کبد است که در آن داروها مستقیما به شریان کبدی تزریق میشوند و این روش باعث میشود که دارو بیشتر بر تومور سرطانی اثر گذاشته و کمتر به سلولهای سالم آسیب بزند، در نتیجه عوارض جانبی به طور قابل توجهی کاهش مییابد.
در این روش، دارو به طور مستقیم به شریان کبدی تزریق میشود و چون تومورهای کبدی بیشتر از این شریان تغذیه میکنند، دارو به طور متمرکز به محل تومور میرس و این باعث میشود که اثر درمانی افزایش یابد و درمان دقیقتر و موثرتر باشد.
برای انجام شیمی درمانی منطقهای، معمولا یک کاتتر در شریان کبدی قرار میدهند که با استفاده از روشهایی مانند آنژیوگرافی دقیقا محل شریان مشخص شده و این کار کمک میکند که دارو فقط به ناحیه هدف، یعنی تومور، برسد.
مزایا و عوارض شیمی درمانی داخل کبدی
این روش دارای مزایای زیادی است ولی عوارضی را نیز به همراه دارد که عبارتند از:
| مزایای شیمی درمانی داخل کبدی | عوارض جانبی شیمی درمانی کبدی |
| تمرکز بالای دارو بر روی تومور سرطانی | کبودی یا خونریزی آسان |
| کاهش آسیب به سلولهای سالم بدن | ریزش مو و زخمهای دهان |
| کاهش عوارض جانبی نسبت به شیمی درمانی سیستمیک | اسهال و خستگی |
| اثرگذاری بیشتر بر تومورهای مقاوم به درمانهای دیگر | از دست دادن اشتها و تهوع و استفراغ |
| افزایش احتمال عفونت |
نکته: عوارض جانبی پس از پایان دوره شیمی درمانی سرطان کبد معمولا به طور کامل از بین خواهند رفت و در بسیاری از موارد، میتوان اقداماتی برای کاهش این عوارض انجام داد، به عنوان مثال، داروهایی برای پیشگیری یا کاهش تهوع و استفراغ تجویز میشوند.
چه افرادی کاندیدای مناسب شیمی درمانی داخل کبدی هستند؟
از آنجا که شیمی درمانی سنتی معمولا در درمان سرطان کبد موثر نیست، پزشکان گاهی اوقات روش شیمی درمانی داخل کبدی را توصیه میکنند که در این روش، داروها مستقیما به شریان کبدی تزریق میشوند تا به طور متمرکز به تومور برسند و این روش به داروهای بیشتری اجازه میدهد تا به تومور برسند و اثرگذاری بیشتری نسبت به شیمی درمانی سیستمیک دارد.
افرادی که کاندیدای مناسب برای شیمی درمانی داخل کبدی هستند، معمولا کسانی هستند که تومور کبدی آنها به رگهای خونی بزرگتر گسترش نیافته است و امکان جراحی برای آنها وجود ندارد همچنین، این روش برای بیمارانی که به دلایل مختلف نمیتوانند روشهای دیگر را تحمل کنند، گزینهای مؤثر و امن محسوب میشود.
سوالات متداول
در این روش، پزشک یک کاتتر را در شریان کبدی قرار میدهد و داروهای شیمی درمانی را مستقیما به تومور تزریق میکند.
این روش داروها را مستقیما به تومور میرساند و آسیب به سلولهای سالم بدن را کاهش میدهد.
در نهایت…
شیمی درمانی داخل کبدی یکی از روشهای موثر و هدفمند برای درمان سرطان کبد است که با کاهش آسیب به سلولهای سالم و افزایش تاثیر دارو بر تومور، به بهبود نتایج درمان کمک میکند، با این حال، انتخاب این روش درمانی باید تحت نظر پزشک متخصص و بر اساس شرایط فردی بیمار صورت گیرد تا بهترین نتیجه حاصل شود.