نمونهبرداری تیروئید با روش FNA یکی از رایج ترین و کم خطرترین روش های بررسی گرههای تیروئید است، در این روش، پزشک با استفاده از یک سوزن بسیار نازک، مقدار کمی از سلول های تیروئید را خارج کرده و برای بررسی دقیق به آزمایشگاه ارسال میکند، چرا با وجود سونوگرافی یا آزمایش خون باز هم انجام FNA ضروری است؟ آیا این روش بدون نیاز به بیهوشی و تنها در چند دقیقه انجام میشود و حتی نیاز به بخیه یا بستری ندارد؟
نمونه برداری تیروئید با روش FNA چیست؟
غده تیروئید نقش مهمی در تنظیم متابولیسم و تولید انرژی دارد، اما دچار اختلالاتی مانند گره یا ندول میشود، ندول ها توده هایی هستند که روی تیروئید ایجاد شده و معمولا سرطانی نیستند، اما برای تشخیص قطعی نیاز به بررسی دقیق تری دارند و چون سونوگرافی نمیتواند خوشخیم یا بدخیم بودن آنها را مشخص کند، پزشکان از روش نمونه برداری FNA که کمتهاجمی و کمخطر است، برای بررسی دقیقتر استفاده میکنند.
برای انجام نمونه برداری از تیروئید توسط دکتر علی مهدوی با شماره 09108881041 تماس بگیرید. دکتر علی مهدوی روزهای زوج در بیمارستان فرهنگیان و روزهای فرد در بیمارستان سلامت فردا حضور دارند.
آمادگی های لازم برای انجام نمونه برداری تیروئید FNA
برای انجام نمونه برداری از تیروئید با روش FNA نیازی به اقدامات پیچیده نیست، اما رعایت برخی نکات به ایمنی و دقت بیشتر نتایج کمک میکند:
- اگر داروهای رقیق کننده خون مثل آسپرین یا وارفارین مصرف میکنید، حتما پزشک را در جریان بگذارید، چرا که نیاز به قطع یا تنظیم آنها است.
- بر خلاف بسیاری از آزمایشها، در نمونهبرداری تیروئید لازم نیست ناشتا باشید و وعده غذایی سبک میل کنید.
- بهتر است لباس راحت و یقه باز بپوشید تا دسترسی به ناحیه گردن آسان باشد.
- اضطراب و تنش روند کار را دشوار میکند؛ آرام بودن و تنفس عمیق به راحتتر انجام شدن نمونه برداری کمک میکند.
- در صورت داشتن نتایج سونوگرافی یا آزمایش های پیشین، همراه داشتن آنها برای مقایسه و دقت بیشتر بسیار مهم است.
بیشتر بخوانید: درمان تیروئید به چه صورت است؟
نحوه انجام نمونه برداری با روش FNA
نمونهبرداری تیروئید با روش FNA یا آسپیراسیون با سوزن ظریف یک پروسه ساده و سرپایی است که کمتر از ۲۰ دقیقه زمان میبرد، این روش به صورت زیر انجام میشود:
آماده سازی بیمار
بیمار روی تخت دراز میکشد و سر کمی به عقب خم میشود تا گردن در موقعیت مناسب قرار گیرد، این وضعیت باعث میشود پزشک به راحتی غده تیروئید را لمس یا با سونوگرافی بررسی کند و محل دقیق نمونه برداری را شناسایی نماید.
استفاده از سونوگرافی
برای افزایش دقت، پزشک از دستگاه سونوگرافی کمک میگیرد، این ابزار بهطور هم زمان تصویری زنده از گردن نشان میدهد و مسیر ورود سوزن به توده یا گره تیروئید را مشخص میکند، این کار احتمال خطا را به حداقل میرساند.
ضدعفونی محل
پوست روی گردن با محلول های ضدعفونی مانند بتادین یا الکل پاک میشود تا خطر ورود میکروبها به بدن کاهش یابد، این مرحله ساده اما مهم است و از بروز عفونت پس از نمونه برداری جلوگیری میکند.
ورود سوزن ظریف
پزشک یک سوزن بسیار باریک را وارد گره تیروئید میکند و با مکش ملایم، تعدادی از سلولها را برمیدارد، به دلیل نازک بودن سوزن، درد بسیار خفیف و کوتاه مدت است و نیازی به بیحسی وجود ندارد.
تکرار در صورت نیاز
برای افزایش دقت تشخیص، نمونه گیری از چند نقطه مختلف همان گره یا حتی گره های دیگر تکرار میشود، این کار شانس یافتن سلول های غیرطبیعی را بالا برده و نتیجه قطعی تری ارائه میدهد.
انتقال نمونه به لام
سلول های به دست آمده روی لام های مخصوص آزمایشگاهی قرار میگیرند و با مواد ثابت کننده محافظت میشوند و سپس این لام ها به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال میگردند تا زیر میکروسکوپ بررسی دقیق انجام شود.
پایان کار
بعد از خروج سوزن، پزشک محل نمونه برداری را با گاز استریل یا چسب کوچک میپوشاند، خونریزی ناچیز است و فرد بلافاصله فعالیت های روزمره را از سر میگیرد.
مزایای نمونه برداری تیروئید به روش FNA
مزایای نمونهبرداری تیروئید به روش FNA شامل موارد زیر است:
- این روش بدون نیاز به جراحی و با یک سوزن نازک انجام میشود، بنابراین آسیب بافتی بسیار کمی دارد.
- به صورت سرپایی انجام شده و معمولا بیمار بلافاصله پس از آن به فعالیتهای روزمرهاش بازمیگردد.
- امکان شناسایی سلولهای سرطانی یا خوشخیم بودن گرهها را فراهم میکند.
- در مقایسه با جراحی یا روشهای پیشرفته تصویربرداری، بسیار مقرون به صرفهتر است.
- کل فرآیند معمولا در کمتر از ۳۰ دقیقه انجام میشود.
- احتمال خونریزی، درد یا تورم بسیار پایین است و اغلب بدون عارضه جدی میگذرد.
- نتایج این آزمایش به پزشک کمک میکند تا درباره جراحی یا پیگیریهای بیشتر تصمیم دقیقتری بگیرد.
چرا انجام نمونه برداری تیروئید با FNA ضروری است؟
به دلیل دقت بالا و ماهیت کم تهاجمی اش یکی از ضروری ترین روش های تشخیصی محسوب میشود، بسیاری از گرههای تیروئید خوشخیم و بیخطر هستند، اما برخی بدخیم یا پیش سرطانی بوده و آزمایش خون یا سونوگرافی به تنهایی قادر به تعیین خوشخیم یا بدخیم بودن ضایعه نیستند.
تنها بررسی مستقیم سلولها از طریق FNA ماهیت دقیق گره را مشخص کرده و به پزشک کمک میکند تصمیم بگیرد که آیا بیمار نیاز به جراحی، درمان دارویی یا صرفا پیگیری دارد، به همین دلیل انجام این نمونه برداری نقش کلیدی در پیشگیری از پیشرفت سرطان و انتخاب درمان مناسب ایفا میکند.
نمونه برداری تیروئید به روش FNA چه عوارضی برای بیماران دارد؟
انجام نمونه برداری از غده تیروئید عموما هیچ عوارض خاصی را به همراه ندارد و به این علت که این آزمایش کم تهاجمی بوده و به صورت سرپایی انجام می شود، با این حال باز هم ممکن است برخی از بیماران بعد از انجام این آزمایش دچار برخی عوارض احتمالی شوند و این عوارض احتمالی و نادر به شرح زیر هستند:
خونریزی در داخل گره تیروئید
یکی از عوارض نادری که بعد از انجام این آزمایش احتمال دارد رخ دهد، خونریزی گره یا ندول تیروئید است و در این روش توده دچار خونریزی خفیفی میشود و این خونریزی باعث ورم شدید ندول می شود و تنفس و بلع غذا را برای بیمار بسیار دشوار می کند.
عفونت در محل نمونه گیری
از دیگر عوارض نادر نمونه برداری تیروئید می توان به عفونت در محل نمونه گیری اشاره نمود و این عفونت به گونه ای است که محل نمونه گیری دچار ورم، قرمزی، درد و …شده و بیمار دچار تب و لرز میشود.
بروز پرکاری موقت تیروئید
بعد از آزمایش FNA امکان دارد فرد دچار پرکاری تیروئید شود و این عارضه موقتی بوده و معمولا با علائمی مثل تب و لرز، تپش شدید قلب همراه خواهد بود.
نکات مراقبتی بعد از نمونه برداری تیروئید به روش FNA
بعد از نمونه برداری تیروئید به روش FNA، رعایت چند نکته مراقبتی به کاهش عوارض و بهبودی سریعتر کمک میکند:
- بلافاصله پس از نمونه گیری، معمولا به مدت چند دقیقه روی محل، فشار ملایمی اعمال میشود و اگر پزشک توصیه کرد، شما هم میتوانید در خانه این کار را انجام دهید تا از خونریزی جلوگیری شود.
- اگر تورم یا کبودی خفیف در محل دیده شد، استفاده از کمپرس سرد نه یخ مستقیم به کاهش التهاب کمک میکند.
- تا ۲۴ ساعت بعد از نمونه برداری از فعالیت های سنگین و ورزش های شدید خودداری کنید تا از بروز خونریزی یا تورم جلوگیری شود.
- محل نمونه برداری را دستکاری یا ماساژ ندهید، زیرا باعث تحریک یا عفونت میشود.
- اگر دارویی تجویز شده است، حتما طبق دستور مصرف میشود و از مصرف خودسرانه دارو خودداری کنید.
- در صورت مشاهده علائم غیرعادی مانند درد شدید، تب، تورم پیشرونده یا خونریزی مداوم، سریعا با پزشک خود تماس بگیرید.
- معمولا استحمام بعد از چند ساعت مجاز است، اما بهتر است با نظر پزشک انجام شود و از شستن مستقیم محل نمونه برداری با آب داغ خودداری شود.
سوالات متداول نمونه برداری تیروئید به روش FNA
نمونهبرداری از تیروئید با این روش معمولا درد کمی به همراه دارد و موقت است و در حین انجام روش FNA، سوزنی نازک به بافت تیروئید نفوذ میکند تا نمونهای از بافت جمعآوری شود و این فرایند باعث ایجاد احساس فشار و درد ملایمی در فرد میشود.
زمان لازم برای آماده شدن جواب نمونه برداری تیروئید با روش FNA معمولا متغیر است و به عوامل مختلفی بستگی دارد و به طور کلی، پس از جمعآوری نمونه، آزمایشگاه به تحلیل و بررسی نمونه پرداخته و معمولا بین چند روز تا یک هفته زمان برای آماده شدن نتیجه لازم است.
در نهایت…
گره های خوش خیم یا بدخیم غده تیروئید بسیار خطرناک هستند و سلامت فرد را تهدید میکنند و به همین علت درمان آن ها باید در سریع ترین زمان ممکن انجام شود، اما قبل از هرکاری باید بدخیم بودن این توده ها تشخیص داده شود و برای تشخیص سرطانی یا خوش خیم بودن این غده ها می توانید با مراجعه به مطب دکتر علی مهدوی متخصص رادیولوژی مشاوره های لازم را دریافت نموده و آزمایش FNA را انجام دهید.