فیبروم رحم یکی از شایع ترین تومورهای غیرسرطانی در زنان است که بسته به اندازه و محل آن باعث خونریزی شدید، درد لگن یا ناباروری میشود و وقتی صحبت از درمان این عارضه میشود، دو روش پرکاربرد مقابل هم قرار میگیرند که یکی آمبولیزاسیون و دیگری جراحی است، هرکدام از این روشها مزایا، معایب و کاربردهای خاص خود را دارند، اما سؤال اساسی اینجاست که «آمبولیزاسیون بهتره یا جراحی فیبروم رحم؟» انتخاب بهترین گزینه درمانی به چه عواملی بستگی دارد؟ در این مطلب به بررسی دقیق تفاوتها، شرایط و نتایج هر دو روش میپردازیم.
تفاوت جراحی و امبولیزاسیون فیبروم رحم در کاربرد
تفاوت جراحی و آمبولیزاسیون فیبروم رحم در کاربرد به شدت علائم، اندازه و محل قرارگیری فیبرومها و همچنین تمایل بیمار به حفظ رحم یا باروری بستگی دارد، جراحی، به ویژه میومکتومی، گزینهای مناسب برای زنانی است که قصد بارداری دارند یا فیبروم های بزرگ و متعدد دارند ولی در مقابل، آمبولیزاسیون روشی کم تهاجمی است که با قطع جریان خونرسانی به فیبرومها، آنها را کوچک کرده و بیشتر برای زنانی مناسب است که خواهان حفظ رحم هستند ولی جراحی برایشان پرخطر است.
مدت زمان عمل و بستری جراحی فیبروم رحم و امبولیزاسیون
مدت زمان عمل و بستری در روش جراحی فیبروم رحم و آمبولیزاسیون تفاوت قابل توجهی دارد، زمان جراحی بین ۱.۵ تا ۳ ساعت طول میکشد، بسته به نوع جراحی و تعداد فیبرومها و بیمار معمولا ۲ تا ۴ روز بستری میشود و دوران نقاهت چند هفته طول میکشد.
این روش حدود ۱ تا ۲ ساعت زمان میبرد و معمولا نیازی به بیهوشی عمومی ندارد، بیمار ممکن است فقط یک شب بستری شود یا حتی به صورت سرپایی مرخص گردد، دوره نقاهت آن نیز بسیار کوتاهتر در حدود یک هفته است، بنابراین، اگر سرعت بهبودی برایتان اولویت دارد، آمبولیزاسیون گزینه مناسبتری است.
میزان تهاجمی بودن هر روش
میزان تهاجمی بودن جراحی فیبروم رحم و آمبولیزاسیون به شکل قابل توجهی با یکدیگر متفاوت است، جراحی فیبروم رحم
یک روش تهاجمی محسوب میشود، به ویژه اگر به صورت باز انجام شود، این نوع جراحی شامل برش بافتها، بیهوشی عمومی و ریکاوری طولانی مدت است و حتی در روشهای لاپاراسکوپی، با وجود کاهش تهاجم، همچنان نیاز به ورود ابزار جراحی به داخل شکم وجود دارد.
ولی آمبولیزاسیون فیبروم رحم روشی کمتهاجمی بهشمار میآید و تنها از طریق یک سوراخ کوچک در کشاله ران یا مچ دست، کاتتر وارد عروق خونی میشود تا با بستن جریان خون به فیبروم رحم، باعث کوچک شدن آن شود، نیازی به برش، بخیه یا بیهوشی عمومی نیست و آسیب بافتی کمتری دارد، به طور کلی، آمبولیزاسیون نسبت به جراحی، کمتهاجمیتر، با عوارض کمتر و بازگشت سریعتر به زندگی روزمره همراه است.
احتمال بازگشت فیبروم در هر روش
در روش میومکتومی یا برداشتن فیبرومها بدون خارج کردن رحم، احتمال بازگشت فیبروم وجود دارد، به ویژه اگر بیمار در سن باروری باشد، چون در این روش تنها فیبروم های قابل مشاهده حذف میشوند و امکان ایجاد فیبرومهای جدید در آینده وجود دارد و بر اساس برخی مطالعات، حدود ۱۵ تا ۳۰ درصد از بیماران پس از چند سال، مجدد دچار رشد فیبروم میشوند.
آمبولیزاسیون باعث کاهش اندازه و علائم فیبرومها میشود، اما به طور کامل فیبروم را حذف نمیکند و در برخی موارد، فیبروم ممکن است دوباره رشد کند یا فیبرومهای جدیدی ایجاد شوند و احتمال بازگشت علائم پس از آمبولیزاسیون نیز حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد گزارش شده است، هرچند در بسیاری از بیماران، درمان موفق و پایدار است.
اثر بر قدرت باروری و رحم
در صورتی که جراحی به صورت میومکتومی انجام شود، قدرت باروری حفظ میشود و حتی در برخی موارد، با برداشتن فیبرومهایی که مانع لانهگزینی یا رشد جنین هستند، شانس بارداری افزایش مییابد.، البته نوع، محل و تعداد فیبرومها تأثیر زیادی بر نتیجه دارند، اما در جراحی هیسترکتومی، توانایی بارداری به طور کامل از بین میرود.
آمبولیزاسیون فیبروم رحم با هدف کاهش جریان خونپرسانی به فیبرومها باعث کوچک شدن آنها میشود و علائم ناخوشایند مانند خونریزی شدید و درد را بهبود میبخشد و این کاهش علائم به بهبود محیط رحم کمک کرده و در برخی موارد شرایط مناسبی برای بارداری فراهم میکند و همچنین، آمبولیزاسیون به دلیل کمتهاجمی بودن، کمتر باعث آسیب مستقیم به ساختار رحم میشود و رحم را حفظ میکند.
چه کسانی کاندیدای بهتر برای آمبولیزاسیون هستند و چه کسانی برای جراحی؟
کاندیدای مناسب برای آمبولیزاسیون فیبروم رحم زنانی هستند که فیبروم های کوچک تا متوسط دارند و تعداد آنها محدود است، این روش کمتهاجمی با دوره نقاهت کوتاه، برای افرادی که نمیخواهند یا نمیتوانند جراحی باز انجام دهند، گزینه مناسبی است و همچنین زنانی که میخواهند رحم خود را حفظ کنند ولی برنامه بارداری فوری ندارند، میتوانند از آمبولیزاسیون بهرهمند شوند.
در مقابل، جراحی فیبروم رحم بیشتر برای زنانی توصیه میشود که فیبروم های بزرگ، متعدد یا عمیق دارند و قصد بارداری در آینده نزدیک دارند، جراحی گزینهای قطعیتر برای حذف فیبرومهاست و در مواردی که فیبرومها علائم شدید یا تغییر شکل رحم ایجاد کردهاند، انتخاب اول است و تصمیم نهایی باید پس از مشورت با پزشک و بررسی شرایط فردی گرفته شود.
بیشتر بخوانید: جدیدترین روشهای درمان فیبروم رحم
کدام روش درد و عوارض کمتری دارد؟
آمبولیزاسیون روش کمتهاجمی و با درد کمتر نسبت به جراحی همراه است، پس از عمل ممکن است درد لگن، گرفتگی و ناراحتی خفیف تا متوسط تجربه شود که با داروهای مسکن کنترل میشود، عوارض جدی کمتر است اما تب، عفونت یا خونریزی خفیف رخ میدهد، دوره بهبودی کوتاهتر و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره از مزایای آن است.
اما در جراحی فیبروم بسته به نوع جراحی باز یا لاپاراسکوپی درد بعد از عمل بیشتر و شدیدتر است و عوارضی مانند خونریزی، عفونت، چسبندگی های داخلی و نیاز به بستری طولانیتر ممکن است رخ دهد، دوره نقاهت طولانیتر بوده و مراقبت های پس از جراحی سختتر است.
کدام یکی از این روش ها بهتر است؟
انتخاب بین آمبولیزاسیون و جراحی فیبروم رحم بستگی به شرایط فردی هر بیمار، اندازه و تعداد فیبرومها، علائم، سن و تمایل به بارداری دارد، اگر فیبرومها کوچک تا متوسط هستند و بیمار به دنبال روشی کمتهاجمی با دوره نقاهت کوتاه است، آمبولیزاسیون گزینه مناسبی است و این روش رحم را حفظ کرده و عوارض کمتری دارد، اما ممکن است برای همه فیبرومها مناسب نباشد.
از سوی دیگر، جراحی به ویژه میومکتومی، برای فیبروم های بزرگ، متعدد یا در مواردی که بیمار قصد بارداری دارد، گزینه بهتری است و جراحی امکان حذف کامل فیبرومها را فراهم میکند و اثربخشی بالاتری در کاهش علائم دارد، بنابراین بهترین روش درمانی باید پس از مشورت دقیق با پزشک و بررسی کامل وضعیت بیمار انتخاب شود.
سوالات متداول
هزینهها بسته به نوع و محل درمان متفاوت است، اما آمبولیزاسیون معمولا هزینه کمتری نسبت به جراحی باز دارد.
خیر، آمبولیزاسیون معمولا با بیحسی موضعی انجام میشود و نیازی به بیهوشی عمومی نیست.
در نهایت…
آمبولیزاسیون و جراحی فیبروم رحم هر دو روشهای موثر درمان فیبروم هستند، اما تفاوتهای مهمی دارند، آمبولیزاسیون کمتهاجمی با دوره نقاهت کوتاه و عوارض کمتر است و رحم را حفظ میکند،جراحی امکان حذف کامل فیبرومها را میدهد و برای موارد بزرگ یا متعدد بهتر است، اما دوره بهبودی طولانیتر و تهاجمیتر است، انتخاب روش باید بر اساس شرایط فردی و نظر پزشک انجام شود.