فیبروم رحم یکی از شایع ترین تومورهای غیرسرطانی در زنان است که بدون علائم باقی میماند یا گاهی با نشانه هایی مانند خونریزی شدید، درد لگن و اختلال در باروری ظاهر میشود، اما زمانی که بارداری اتفاق میافتد، حضور فیبروم چالش برانگیز است برخی زنان باردار که فیبروم دارند، با خطراتی نظیر سقط جنین، زایمان زودرس یا مشکلات جفت مواجه میشوند، آیا واقعا فیبروم رحم باعث سقط جنین میشود؟ چه عواملی این خطر را افزایش میدهند و راهی برای پیشگیری وجود دارد؟ در ادامه، به بررسی علمی این ارتباط خواهیم پرداخت.
ارتباط بین فیبروم رحم و سقط جنین
فیبروم رحم در برخی زنان باردار خطر سقط جنین را افزایش میدهد، به ویژه اگر اندازه آن بزرگ باشد یا در نزدیکی حفره داخلی رحم قرار گرفته باشد، این توده های خوشخیم باعث تغییر شکل رحم، کاهش جریان خون به جنین یا تحریک انقباضات زودرس میشوند، برخی فیبرومها مانع لانهگزینی صحیح جنین شده یا فضای رشد جنین را محدود میکنند، البته همه زنان مبتلا به فیبروم دچار سقط نمیشوند، اما وجود آن نیازمند بررسی و مراقبت ویژه در دوران بارداری است تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود.
احتمال سقط جنین در صورت وجود فیبروم
احتمال سقط جنین در صورت وجود فیبروم به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله اندازه، تعداد و محل قرارگیری فیبرومها و مطالعات نشان دادهاند که زنانی که فیبروم های بزرگ یا فیبرومهای داخل حفره رحم (سابموکوزال) دارند، بیش از سایرین در معرض خطر سقط جنین قرار دارند و احتمال سقط در این شرایط تا دو برابر افزایش مییابد و همچنین اگر فیبروم باعث اختلال در خونرسانی به جفت یا ایجاد انقباضات زودرس رحم شود، این خطر بیشتر میشود، با این حال، بسیاری از زنان با وجود فیبروم، بارداری سالمی را تجربه میکنند، بهشرط آن که تحت نظر پزشک متخصص باشند.
عوامل موثر بر افزایش خط سقط جنین با وجود فیبروم رحم
عوامل مختلفی باعث افزایش خطر سقط جنین در زنانی میشوند که دچار فیبروم رحم هستند و مهمترین این عوامل عبارتاند از:
محل قرارگیری فیبروم
فیبروم های داخل حفره رحم بیشترین خطر را دارند، زیرا با تغییر شکل داخلی رحم یا تداخل با جای گیری جنین، میتوانند باعث اختلال در روند بارداری و افزایش احتمال سقط شوند.
اندازه فیبروم
فیبروم های بزرگ فشار بیشتری به رحم وارد میکنند، فضای رشد جنین را محدود میسازند و منجر به زایمان زودرس یا سقط جنین میشوند، به ویژه اگر نزدیک به جفت یا دهانه رحم باشند.
تعداد فیبروم ها
وجود چند فیبروم به صورت هم زمان باعث تغییرات ساختاری بیشتر در رحم میشود و احتمال بروز انقباضات زودرس، کمبود فضا برای رشد جنین یا اختلال در خونرسانی را افزایش میدهد.
رشد سریع فیبروم در دوران بارداری
افزایش هورمون استروژن در دوران بارداری باعث رشد ناگهانی فیبرومها میشود و این رشد سریع فشار بر رحم و جفت را افزایش داده و خطر سقط را بیشتر میکند.
اختلال در خونرسانی به جفت
فیبرومهایی که در نزدیکی جفت قرار دارند مانع خونرسانی کافی به جنین میشوند و کاهش اکسیژن و مواد مغذی میتواند رشد جنین را مختل کرده و منجر به سقط شود.
تحریک مزمن رحم
فیبرومها باعث التهاب یا تحریک مزمن بافت رحم میشوند و این وضعیت انقباضات رحمی را تحریک کرده و در نهایت منجر به سقط جنین به خصوص در مراحل اولیه بارداری میگردد.
اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر سقط جنین
اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر سقط جنین در زنان مبتلا به فیبروم رحم، شامل مجموعهای از مراقبت های پزشکی و سبک زندگی سالم است که به حفظ سلامت بارداری کمک میکند:
- پیگیری های منظم با سونوگرافی و بررسی وضعیت فیبروم ها کمک میکند تا رشد یا تغییرات احتمالی به موقع شناسایی و کنترل شوند.
- زنانی که فیبروم دارند، بهتر است پیش از بارداری با پزشک خود مشورت کرده و در صورت لزوم درمان های لازم فیبروم رحم را انجام دهند تا از عوارض در طول بارداری پیشگیری شود.
- در برخی موارد، پزشک داروهای هورمونی یا مکمل هایی را برای کنترل علائم یا کاهش اندازه فیبروم ها توصیه میکند. ومصرف منظم داروها طبق تجویز اهمیت بالایی دارد.
- رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات و فیبر، همراه با پرهیز از چربی های اشباع و مواد افزودنی به تعادل هورمونی بدن کمک کرده و احتمال رشد فیبروم را کاهش میدهد.
- استرس مزمن بر عملکرد هورمونی بدن تأثیر میگذارد و مدیریت استرس با روش هایی مانند یوگا، مدیتیشن یا مشاوره روانشناسی مفید است.
- ورزش های سبک و منظم تحت نظر پزشک به بهبود گردش خون و کنترل وزن کمک میکنند، بدون اینکه به رحم فشار وارد شود.
- برخی داروها رشد فیبروم یا خطر سقط را افزایش میدهند، قبل از مصرف هر نوع دارو در دوران بارداری باید با پزشک مشورت شود.
- بررسی های تصویربرداری مانند سونوگرافی رنگی برای ارزیابی موقعیت جفت و تأثیر فیبروم بر آن بسیار ضروری است.
خطرات فیبروم در حاملگی
فیبروم رحم در دوران بارداری خطراتی را برای مادر و جنین به همراه دارد به ویژه اگر اندازه یا محل قرارگیری آن نامناسب باشد، برخی از مهم ترین خطرات فیبروم در حاملگی عبارتاند از:
سقط جنین
فیبروم هایی که داخل حفره رحم رشد میکنند مانع لانهگزینی مناسب جنین یا رشد طبیعی آن میشوند و احتمال سقط را افزایش میدهند.
زایمان زودرس
فشار ناشی از فیبروم بر رحم انقباضات رحمی را زودتر از موعد تحریک کرده و منجر به زایمان پیش از هفته ۳۷ بارداری میشود.
ناهنجاری های جفتی
فیبروم به جفت فشار وارد کرده یا مانع خونرسانی کافی به آن میشود و این وضعیت منجر به جدا شدن زودرس جفت یا قرارگیری غیرطبیعی آن میشود.
محدودیت رشد جنین
در برخی موارد، کاهش خونرسانی به جنین به دلیل فشار فیبروم یا اشغال فضای داخل رحم، ممکن است رشد جنین را مختل کند.
درد شکمی شدید
برخی فیبرومها در دوران بارداری دچار تحلیل یا دژنراسیون میشوند که باعث درد شدید، تب و التهاب موضعی در رحم میشود.
زایمان دشوار یا نیاز به سزارین
فیبروم هایی که نزدیک به دهانه رحم قرار دارند ممکن است مسیر زایمان طبیعی را مسدود کنند و انجام زایمان طبیعی را ناممکن سازند.
خونریزی پس از زایمان
برخی فیبروم ها بر انقباضات پس از زایمان تأثیر گذاشته و منجر به خونریزی های غیرطبیعی و خطرناک پس از تولد نوزاد میشوند.
درمان فیبروم در بارداری ممکن است؟
درمان فیبروم در دوران بارداری ممکن است، اما معمولاً با احتیاط زیاد و محدود به روش های حمایتی و محافظه کارانه است و بیشتر فیبرومها در دوران بارداری نیاز به درمان خاصی ندارند مگر اینکه باعث عوارض شوند.
آمبولیزاسیون شریان رحمی یکی از روش های درمان فیبروم است، اما در دوران بارداری ممنوع است، در این روش با مسدود کردن عروق تغذیه کننده فیبروم، باعث کوچک شدن آن میشوند، اما در بارداری، این عروق به جفت نیز خونرسانی میکنند و آمبولیزه کردن آنها باعث اختلال خونرسانی به جنین، سقط یا آسیب جدی به رحم میشود، بنابراین، درمان فیبروم در بارداری بیشتر برای کنترل درد و پایش است و اقدامات تهاجمی فقط در شرایط اضطراری و خاص انجام میشود، آمبولیزاسیون فیبروم رحم تنها پس از زایمان یا پیش از بارداری قابل انجام است.
سوالات متداول
بارداری مجدد پس از سقط به دلیل فیبروم امکانپذیر است؛ اما بهتر است ابتدا فیبروم درمان یا کنترل شود تا خطر سقط مجدد یا عوارض بارداری کاهش یابد.
در صورت درد شدید شکم، خونریزی واژینال، انقباضات زودرس، تب یا کاهش حرکت جنین، باید فورا به پزشک مراجعه کرد تا وضعیت فیبروم و سلامت بارداری بررسی شود.
فیبروم رحم باعث محدودیت رشد جنین، زایمان زودرس، قرارگیری غیرطبیعی جنین یا سقط میشود، اما بسیاری از بارداریها با وجود فیبروم بدون مشکل طی میشوند.
در نهایت…
فیبروم رحم با ایجاد اختلال در خونرسانی جفت، تغییر شکل رحم یا فشار به جنین، خطر سقط را افزایش میدهد؛ با این حال، بسیاری از زنان دارای فیبروم بارداری سالمی دارند و تشخیص به موقع، پایش دقیق و در صورت نیاز درمان مناسب، نقش مهمی در پیشگیری از سقط و حفظ سلامت بارداری دارند، مشاوره با متخصص پیش از بارداری برای مدیریت فیبروم، توصیه میشود.